Εκπαιδευτικό πρόγραμμα του ΜΙΕΤ για τη Χάρτα του Ρήγα

Στο Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης (ΜΙΕΤ) θα παρουσιάζεται το εκπαιδευτικό πρόγραμμα Το «Δέντρο της Ελευθερίας» μέσα από τη Χάρτα του Ρήγα Φεραίου

και τα ιστορικά γεγονότα της εποχής του για όλη τη χρονιά. 

Το πρόγραμμα προσαρμόζεται για όλες τις ηλικίες και είναι με ελεύθερη είσοδο.

Κατεβάστε και δείτε το εξαιρετικά ενδιαφέρον αρχείο:

Το "Δέντρο της Ελευθερίας" μέσα από τη Χάρτα του Ρήγα Φεραίου

Να μάθουμε από πού προέρχονται τα ονόματά μας

Να μάθουμε από πού προέρχονται τα ονόματά μας

Ετυμολογίες αυτονομημένες από την ιστορία, απαλλαγμένες από τις γλωσσικές και τις πολιτισμικές ωσμώσεις; Φυσικά όχι Του Σπυρου Ι. Ασδραχά*
Επαγγέλματα χάνονται ή σπανίζουν ακολουθώντας τις ασυνέχειες που επιβάλλει η επιταχυνόμενη ανάπτυξη της τεχνικής. Κάποτε η ανάπτυξη ή τελειοποίηση της τεχνικής επαναφέρει, διαφοροποιημένα, παλαιά συστήματα εργασίας, λόγου χάρη το Verlaksystem, την οικιακή εργασία κατόπιν παραγγελίας. Ανάμεσα στα πλείστα παραδείγματα, σε τι σύστημα ανήκει σήμερα ο συγγραφέας που προετοιμάζει ηλεκτρονικώς το βιβλίο του ροκανίζοντας δραματικά τον ρόλο του τυπογράφου (και ακόμη και του διορθωτή); Γίνεται απλός εμπορευματικός παραγωγός; Προφανώς ναι, γιατί είναι κάτοχος του μέσου παραγωγής, του υπολογιστή, όχι, γιατί δεν είναι ο ίδιος που προωθεί το προϊόν της εργασίας του στην αγορά: δεν είναι βιοτέχνης. Το τυπολογικό σχήμα της εργασίας διατηρείται ως κέλυφος, σημαίνον με διαφοροποιημένο σημαινόμενο. Ετσι οι λέξεις χάνονται, καθώς διογκώνεται η πολυσημία τους.
Το ίδιο συμβαίνει με τις γνωστικές συστηματοποιήσεις: δεν χάνονται, αλλά υποχωρούν, όχι πάντα προς όφελος της γνωστικής επιστασίας. Θα μείνω μόνο σε ένα παράδειγμα, που έχει άμεση σχέση με την ιστορική έρευνα και την ιστορική ερμηνεία: την ετυμολογία, σε μιαν εποχή όπου η μήτρα της, η γλωσσολογία, έχει σχεδόν «επαναστατικοποιήσει» την ιστορική ερμηνευτική. Τούτο δεν σημαίνει ότι η ετυμολογία έχει εκλείψει, συνεχίζει να ζει με καλές επιδόσεις. Με ενδιαφέρει εκείνη η ετυμολογία που διεμβολίζει την ιστορία αλλά που κι αυτή διεμβολίζεται από την ιστορία. Ως συνήθως, δεν θα πω τίποτε το πρωτόγνωρο και, πόσω μάλλον το φανταχτερό. Θα αναχαράξω τα μυριόλεκτα.
Ετυμολογίες των σημάτων των τόπων: πολύτιμες γιατί αναδύουν το μακραίωνο δράμα του οικισμένου, του αξιοποιημένου και αναξιοποίητου τόπου, το ήμερο και το άγριο τοπίο. Οι κωδικοποιήσεις είναι πολλές και δεν θα καταπονήσω τον αναγνώστη μνημονεύοντας ορισμένες απ’ αυτές, ούτε θα απεραντολογήσω επιβεβαιώνοντας παραδείγματα: δύο-τρία μόνο.
Ζαβέρδα, δηλαδή Zaborda = πίσω από τον λόφο. Από ποια μεριά όμως βλέπεις τον λόφο; Ζάβορδα ή Τσάμπουρδα: το ίδιο ερώτημα. Η ακαρνανική Ζαβέρδα (με τον εξελληνισμό των τοπωνυμίων έγινε Πάλαιρος) βλέπει στη θάλασσα. Η μακεδονική Ζάβορδα είναι πνιγμένη στα βουνά. Από πού βλέπει κανείς; Περατία είναι το αντίπερα. Η ακαρνανική, επίσης, Περατιά, χωρίζεται από το νησί της Λευκάδας από μια διώρυγα. Από πού ονοματίζεται; Προφανώς από τη Λευκάδα. Με τι σχετίζεται ο θαλασσότοπος που λέγεται Μεσολόγγι; Με τον λόγκο ή τη λογγά; Λογγά είναι το έδαφος που κλέβεις από το νερό περιορίζοντάς το. Τα κρητικά Σφακιά δεν έχουν σχέση με το ομώνυμο φυτό, αλλά με τη διασφάγα, ίσως συμβαίνει το ίδιο και με τους λευκαδίτικους Σφακιώτες. Ας μη συνεχίζουμε με τα πασίγνωστα και από καιρό ετυμολογημένα σήματα του τόπου, τα τοπωνύμια. Ας κορφολογήσουμε κάτι από τα ανθρωπωνύμια: σημαδεύουν τόπους και ανθρώπους.
Μαχαιράδο στη Ζάκυνθο: είναι αυτόδηλο ότι ήταν το χωριό ή το «σπιτομάζωμα» (όπως προσφυώς σήμανε έναν τύπο οικισμού ο Π. Πρεβελάκης) τω(ν) Μαχαιράδω(ν)· γίνεται το ουδέτερο και ορθογραφείται αναλόγως (γι’ αυτό είναι άστοχη και αστόχαστη η πρόσφατη γραφή του Γουδιού σε Γουδή, από την κυριωνυμία «Στου Γουδή»). Αλλοτε η ετυμολογία είναι διαφανής: η Κοντάραινα παραπέμπει σε κάποιον Κόνταρη, το καλιγόνι σε κάποιον Καλιγόνη και πάει λέγοντας. Υπάρχουν όμως και τα δυσετυμολόγητα: γιατί Δημοσάρι στη Λευκάδα και στην Εύβοια; Εχει σχέση με τους «δημοσιαρίους», όπως προτάθηκε ή απλώς έχει χαθεί το σημαινόμενο του σημαίνοντος. Τούτο είναι εύκολο να λέγεται και δύσκολο να κατανοείται. Γιατί η κατανόηση θέτει ένα πρόβλημα πολιτισμικής ιστορίας (δεν θα ήθελα να πω και δημογραφικής): γιατί, λόγου χάρη τόσα σλαβικά τοπωνύμια και τόσο περιχαρακωμένη γεωγραφικά σλαβοφωνία; Εξελληνισμός χωρίς διάδοση της ελληνόφωνης εκπαίδευσης με μόνη εξήγηση την ελληνόφωνη θρησκεία; Αλλά τότε γιατί αυτό δεν ισχύει σε όλη τη σλαβόφωνη ή τουρκόφωνη χριστιανική «ορθοδοξία»; Γιατί «Πατερ-ιμίζ» και όχι «Πάτερ ημών» στους Καραμανλήδες; Ανάμεσα στις ερμηνευτικές υποθέσεις, τα ανθρώπινα κενά, οι solitudines που προκαλούν οι κλιματολογικές μεταβολές, οι επιδημίες, οι εισβολές: οι άνθρωποι αραιώνουν ή χάνονται αφήνοντας στους επιζώντες και στους νεήλυδες τα γλωσσικά τους μνημεία. Δεν νομίζω ότι αρκούν αυτές οι υποθέσεις. Το πρόβλημα των πολιτισμικών ωσμώσεων και των πολιτισμικών μονιμοτήτων αναζητεί το δικό του ερμηνευτικό πολύπλεγμα.
Ανάγκη λοιπόν, να αναβιώσουν εκτατικά οι ετυμολογικές έρευνες και να συνδεθούν με το παρελθόν τους, απαλλασσόμενες από τις εθνικιστικές τους σκοπιμότητες. Ο εξελληνισμός των τοπωνυμίων ήταν μια πράξη εναντίον της απολιθωμένης ιστορίας, δηλαδή της αυτογνωσίας. Συνεχίζεται (ω της ειρωνείας) ώς τις μέρες μας με τις διοικητικές κατανομές που φέρουν το όνομα του Καποδίστρια (Capo d’Istria) ή του Καλλικράτη. Και τούτο όταν μιλάμε για πολιτισμικούς πλουραλισμούς και άλλα κουραφέξαλα, όπως οι ταυτότητες χωρίς ιστορία, για να ολοκληρωθεί η αποδόμηση των πραγματικών ιστορικών ταυτοτήτων, που αναδύθηκαν από την αρχή, την επαναστατική αρχή, των εθνοτήτων. Και πάλι σημαίνοντα χωρίς σημαινόμενα, τσόφλια αυγών που κάποιος ρούφηξε το περιεχόμενό τους ανοίγοντας με ένα βελόνι μιαν αδιόρατη τρύπα στο τσόφλι.
Ετυμολογίες αυτονομημένες από την ιστορία, δηλαδή τα πράγματα; Φυσικά όχι. Απαλλαγμένες από τις γλωσσικές ωσμώσεις, τις πολιτισμικές ωσμώσεις, που εξαερώθηκαν; Και πάλι όχι.
Ας αφήσουμε στην άκρη τα ονόματα των ανθρώπων και τους τρόπους σχηματισμού τους. Πολλά είναι κραυγαλέας διαφάνειας. Τόσα οικογενειακά ονόματα (πατρωνυμικά, με την κατάληξη -άδης και -ίδης, πλαστά ή κατά μετάφραση του τουρκικού «ογλού» (και όχι «μπιν»): όλα τους ετυμολογικώς διαφανή. Αλλα τα εξελληνισμένα επαγγελματικά. Και μερικά που αντιστάθηκαν και παραμένουν τουρκικά ή λατινογενή. Αν προχωρούσαμε στην απαρίθμηση παραδειγμάτων με τα επαγγελματικά θα φτάναμε στη σκιαγράφηση μιας καταγωγικής κοινωνικής στρωματογραφίας. Ας θυμηθούμε και τα λήγοντα σε -ειδής: χαρακτηρίζουν την όψη του ανθρώπου (διαφανή και δυσετυμολόγητα καθώς Μαυροειδής, Δρακονταειδής, Σουλαειδής). Δεν είναι ουσιαστικά αλλά επίθετα γι’ αυτό και η «κακοειδής» γυναίκα. Αλλά μας χρειάζεται να ξέρουμε από πού προέρχονται τα ονόματά μας όπως χρειάζεται να ξέρουμε από πού προέρχονται τα ονόματα των εννοιών, των σχέσεων των ανθρώπων με τη φύση, των σχέσεων των ανθρώπων με τα δημιουργήματά τους. Τα ξέρουμε σε μεγάλο βαθμό, γιατί έχουν δουλέψει και γενιές γλωσσολόγων και ιστορικών. Εχουμε ακόμη κενά, εύκολο να αναπληρωθούν αν υπήρχε η φροντίδα, που κατά πολύ χάθηκε στο παρελθόν, να αξιοποιηθεί ο διανοητικός πλούτος που φέρνει η δυστυχία της μετανάστευσης. Αν, για παράδειγμα, στο παρελθόν εκείνοι που αποφασίζουμε να μας κυβερνάνε, είχαν ιστορικού τύπου εσωτερικές επιταγές, από χρόνια πολλά θα είχαμε οσμανολογικές σπουδές περιωπής, ξεκινώντας από κάποιους Χλωρούς και Καρολίληδες και φτάνοντας σε κάποιους Παπάζογλους και Σταυρινίδηδες ή σλαβικές και άλλες σπουδές. Τουλάχιστον ας κατανοήσουμε γιατί δεν έγιναν όλα αυτά και γιατί μας δίδαξαν από παλιά ένας Καντεμίρ ή ένας Καταρτζής ότι δεν πρέπει να εκφραζόμαστε με τη γλώσσα του κυρίαρχου, δηλαδή του κατακτητή. Και γιατί αυτό δεν ίσχυσε στις δυτικές κτήσεις: ερωτήματα που έχουν βρει τις απαντήσεις τους, αλλά που πρέπει να ξανατεθούν. Ισως γιατί οι απαντήσεις δεν ανταποκρίνονται παρά ως πραγματολογικές συμβολές στις απαιτήσεις μιας σύγχρονης (και «επικαιροποιημένης») ιστορικής αναζήτησης.
* Ο Σπ. Ι. Ασδραχάς είναι ιστορικός.
Καθημερινή, 20/2/2011

Εικονική πλοήγηση σε μουσεία

The bedroom, Vincent van Gogh, Amsterdam

Στον παρακάτω σύνδεσμο http://www.googleartproject.com/
μπορείτε να πλοηγηθείτε στους χώρους του μουσείου που θα επιλέξετε και να δείτε τις συλλογές που περιλαμβάνει από διάφορες οπτικές γωνίες και με δυνατότητα ζουμ στους πίνακες. Μόλις επιλέξετε κάποιο μουσείο και επιλέξετε δίπλα είτε να δείτε τα έργα (πάνω εικόνα) είτε να εξερευνήσετε το μουσείο (κάτω εικόνα), θυμηθείτε να ανοίξετε την πλαϊνή δεξιά μπάρα πληροφοριών. Έτσι θα βλέπετε και την κάτοψη του μουσείου καθώς και άλλες χρήσιμες πληροφορίες (για τον καλλιτέχνη, την ιστορική εποχή, κ.λπ.).

ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

SECOND ANNOUNCEMENT
The Department of Education, University of Athens, Greece
is hosting the
INTERNATIONAL CONFERENCE ON
CRITICAL EDUCATION
12-16 July 2011, Athens, Greece
Organized by the journals:
JOURNAL OF CRITICAL EDUCATION POLICY STUDIES (UK) • CULTURAL LOGIC
(USA/CANADA) • KRITIKI (GREECE) • RADICAL NOTES (INDIA)
Conference Organizing Committee Coordinators
Dave Hill (Middlesex University, UK)
Peter McLaren (UCLA, USA)
Kostas Skordoulis (University of Athens, Greece)
Keynote Speakers
Peter McLaren (UCLA, USA) • Amrohini Sahay (Hofstra University, New York, USA) • Dave Hill (Middlesex
University, UK) • Aristides Baltas (National Technical University of Athens, Greece) • Ravi Kumar (Jamia Milia
Islamia University, Delhi, India) • John Preston (University of East London, England)
and also speakers from the Greek education movement: Lazaros Apekis (University Teachers movement against
the cuts in education) • Chrysoula Papageorgiou (Unemployed and part-time Teachers Union)
Confirmed Participants (as on 6th Dec 2010)
Fayaz Ahmad (JMI Central University, Delhi, India) • Dennis Beach and Anna-Carin Johnsson (University of Boras,
Sweden) • Sarah Carpenter and Shahrzad Mojab (Ontario Institute for Studies in Education, University of Toronto,
Canada) • Namita Chakrabarty (University of East London, England) • Domingos Leite Lima Filho (Federal Technological
University of Paraná -UTFPR, Brazil) • Morgan Gardner (Memorial University, Faculty of Education, Newfoundland and
Labrador, Canada) • Sara Hauftman (Achva Academic College of Education, Israel) • Steven Hales, (University of Toronto,
Ontario, Canada) • Petar Jandric (Polytechnic Graduate School in Zagreb, Croatia) • Nathalia Jaramillo (Purdue University,
USA) • Anastasia Liasidou (European University of Cyprus) • Vicki Macris (University of Alberta, Canada) • Alpesh
Maisuria (Anglia Ruskin University, Chelmsford, England) • Spyros Themelis (Middlesex University, London, England) •
Periklis Pavlidis (Aristotle University of Thessaloniki, Greece) • Peter Perikles Trifonas (Ontario Institute of Studies in
Education, University of Toronto, Canada) • Nosheen Rachel-Naseem (Middlesex University, London, England) • Debbie
Toope (Memorial University, Faculty of Education, Newfoundland and Labrador, Canada) • Paul Welsh (ChristChurch
Canterbury University, England) • Sara Zamir (Ben-Gurion University, Eilat, Israel)
Important Dates
Participants should submit an abstract of 300 words by: 15 January 2011. Proposals (500 words) for Panel and Round Table Discussions are welcome. Notification of acceptance of paper presentation by: 15 February 2011. Full papers should be submitted by: 30 May 2011.
The papers will be peer reviewed and published in the Conference Proceedings. Selected papers will be published in Special Issues of JCEPS, Cultural Logic and KRITIKI.
Abstracts should be sent by email to the following addresses:
DAVE HILL: dave.hill35@btopenworld.com KOSTAS SKORDOULIS : kostas4skordoulis@gmail.com
Conference Fee
The Conference fee is 300 Euros. The Conference fee for participants from Eastern Europe and and for full-time PhD students from all countries, is 100 euros The Conference fee for participants from Greece, and all those in hardship is 50 Euros The participation of unemployed and colleagues from the third world is free/no fees. The fee covers participation in the conference, the book of abstracts, coffee/tea/refreshments during conference breaks and participation in the conference dinner in a traditional taverna.
Please could fees be paid directly into the following bank account : NATIONAL BANK OF GREECE Account holders: Katsiampoura Ioanna Nikolaos and Psomiadis Ploutarchos Andreas Account Number: 719/703258-75 IBAN: GR4401107190000071970325875 SWIFT Code (BIC): ETHNGRAA
Venue and Accommodation
The venue of the Conference is the city of Athens and possibly the surrounding areas. Part of the Conference may take place in an area out of Athens. This will depend on Athens Hotel prices since mid-July is a tourist high season. The local Organizing Committee will negotiate hotel prices after the number of international participants is finalized.
LOCAL ORGANIZING COMMITTEE
Kostas Skordoulis, Efthymios Nicolaidis, Efthymis Papademetriou, Yiannis Maistros, Alekos Koutsouris, Spyros Sakellaropoulos, Themis Bokaris, Gianna Katsiampoura, Spyros Themelis, Theodoros Alexiou, Ploutarchos Psomiadis, Kostas Tampakis, Maria Darmou, Yiannis Bitsakis, Laokratia Lakka, Alexandra Lekka, Telis Gkiolmas, Vaggelis Koutalis, Ioanna Stavrou, Kostas Exarchakos, Ilias Boikos

Ονομασίες δρόμων και ιστορία

Η τελευταία Οδός Πεταίν στη γαλλική επικράτεια μετονομάστηκε ύστερα από πολλές δεκαετίες

Ο στρατάρχης Πεταίν (1856-1951) είναι ένα από τα πλέον αμφιλεγόμενα πρόσωπα της γαλλικής ιστορίας, αφού από ήρωας του Α' Παγκόσμιου Πολέμου -από τη μάχη του Βερντέν- έγινε ο επικεφαλής της Κυβέρνησης του Βισύ, η οποία συνεργάστηκε με τον Χίτλερ.
Το όνομά του, αν και κοσμούσε δρόμους και πλατείες της χώρας, σταδιακά εξαφανιζόταν κατόπιν μετονομασιών. Η τελευταία «Οδός Πεταίν», σε ένα μικρό χωριό (Τραμπλουά-λε-Καρινιάν) κάπου στη βορειοανατολική Γαλλία, στα σύνορα με το Βέλγιο, μετονομάστηκε πριν από λίγες μέρες. Στη Γαλλία πλέον δεν υπάρχει  πουθενά ορατό  το όνομά του στρατάρχη Πεταίν.
Έχει ενδιαφέρον να δει κανείς και να διερευνήσει με ποιους τρόπους λειτουργεί η δημόσια ιστορία μέσω των ονομασιών δημόσιων χώρων (πλατείες, οδοί, κ.τ.τ.). Οι επιλογές της επίσημης ιστορίας αντανακλώνται στις ονομασίες αυτές αναδεικνύοντας τις σιωπές ή τις επιλογές της συγκυρίας.

Για τον Πεταίν υπάρχει ενδιαφέρον οπτικοακουστικό υλικό. Λόγου χάριν δες:

http://www.google.gr/#q=petain&hl=el&prmd=ivns&source=univ&tbs=vid:1&tbo=u&ei=zQEqTfWXNILA8QPX3v3jAg&sa=X&oi=video_result_group&ct=title&resnum=12&sqi=2&ved=0CHEQqwQwCw&fp=386476f0d939ed97

Εξαιρετικό παραμένει το βιβλίο του γάλλου ιστορικού Marc Ferro, Petain, Hachette, Paris 2009.
Για περισσότερα κοίτα και: 

http://pdf.hulufile.com/marc-ferro-petain-page2.html

 

Ευρώπη: χτίζοντας μια κοινότητα πολιτισμού

H αρπαγή της Ευρώπης του Τιτσιάνο

Από Καθημερινή, Hμερομηνία δημοσίευσης: 17-12-10

Ευρώπη: χτίζοντας μια κοινότητα πολιτισμού   Tου Jonathan Jones* / The Guardian Το όνειρο της ευρωπαϊκής πολιτικής ένωσης περνάει τις πιο σκοτεινές μέρες του. Οι ευρωσκεπτικιστές λένε πως δικαιώθηκαν και είναι ρεαλιστές – τίποτα όμως δεν είναι λιγότερο πραγματικό από την ψευδαίσθηση ότι οποιοδήποτε ευρωπαϊκό έθνος, λιγότερο απ’ όλα το βρετανικό, μπορεί να διεκδικήσει μιαν εσωστρεφή, μοναχική ιστορία έξω από τη μεγάλη αφήγηση της ηπείρου. Για πάνω από 1.000 χρόνια, η Ευρώπη χτίζει μια κοινή κουλτούρα. Η πρώτη ευρωπαϊκή ένωση αποκάλεσε τον εαυτό της «Χριστιανοσύνη» και από τον 11ο αιώνα δημιούργησε ένα κοινό στυλ τέχνης, αρχιτεκτονικής και φιλοσοφίας που ξεπέρασε τα σύνορα των νεογέννητων κρατών. Η γοτθική αρχιτεκτονική εξακτινώθηκε από την πηγή της στη Γαλλία κι έφτασε παντού. Οι στενόκαρδες ιστορίες της εθνικής πολιτικής μας, που οι ευρωσκεπτικιστές βλέπουν σαν την πραγματική εθνική μας ιστορία, είναι πολύ βαρετές σε σύγκριση με τη ζωντανή ακόμα δόξα της ευρωπαϊκής πολιτιστικής ιστορίας μας. Η επόμενη πολιτιστική επανάσταση της Ευρώπης, η Αναγέννηση, ήταν ακόμα πιο κοσμοπολίτικη. Ευρωπαίοι διανοούμενοι ανακάλυψαν, τον 15ο και τον 16ο αιώνα, την χαμένη κλασική ελληνορωμαϊκή κληρονομιά μας. Η Αναγέννηση απλώθηκε σαν πυρκαγιά σ’ όλη την ήπειρο. Στο Αββαείο του Γουεστμίνστερ, ένας Φλωρεντινός γλύπτης, ο Πιέτρο Τοριτζάνο, έβαλε χρυσά παιδάκια στον τάφο του Ερρίκου του 7ου, ενώ, στην άλλη άκρη της Ευρώπης, ο Ούγγρος βασιλιάς Ματίας Κορβίνους δέχτηκε, σαν δώρο από τη Φλωρεντία, μια προτομή του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Ενας ταξιδευτής σαν τον Ερασμο μπορούσε να πάει από τη Ρώμη στη Βασιλεία και στο Λονδίνο, και παντού να βρει φίλους που καταλάβαιναν τα αστεία του. Ο πίνακας που τα συνοψίζει όλα είναι το αριστούργημα του Τισιανού, «Η αρπαγή της Ευρώπης» - ένα όραμα του μύθου που έδωσε στην Ευρώπη το όνομά της, ζωγραφισμένο στη Βενετία για τον βασιλιά της Ισπανίας. Η Ε.Ε. δεν καταφέρνει να αντλήσει από τη ζωτικότητα της κοινής ευρωπαϊκής μας ιστορίας. Γιατί δεν αξιοποιούμε περισσότερο την πολιτιστική ενότητα της Ευρώπης; Ισως γιατί το ίδιο το κρασί του Βάκχου που μπορεί να μας ενθουσιάσει για την κοινή μας ταυτότητα είναι επικίνδυνο. Μια εκθείαση των ευρωπαϊκών αισθητικών επιτευγμάτων θα έπρεπε, για λόγους ακριβείας, να περιλάβει και τη μουσουλμανική κληρονομιά, που έχει αλληλεπιδράσει με τις χριστιανικές και κλασικές πηγές της ευρωπαϊκής κουλτούρας από τα πρώιμα μεσαιωνικά χρόνια. Κάτω από τις αιματηρές διχόνοιες του ευρωπαϊκού παρελθόντος, τις συγκρούσεις της Μεταρρύθμισης και την άνοδο του εθνικισμού, η ήπειρος έκτιζε συνεχώς μια μυστική κοινότητα πολιτισμού. Για κάθε διαιρετική πολιτική δύναμη στην ευρωπαϊκή ιστορία υπήρχε μια ενωτική πολιτιστική δύναμη. Ολα τα ευρωπαϊκά καλλιτεχνικά κινήματα, που σήμερα τα τιμούμε στα μουσεία μας και στις αίθουσες συναυλιών, είναι αυτό ακριβώς, ευρωπαϊκά. Το μπαρόκ και το ροκοκό, οι νεοκλασικές και ρομαντικές εξεγέρσεις, ο ρεαλισμός του 19ου αιώνα και ο μοντερνισμός την αυγή του 20ού – όλα συνέδεσαν καλλιτέχνες και διανοούμενους απ’ όλη την Ευρώπη. Η ιστορία της κοινής ευρωπαϊκής κουλτούρας δεν τελείωσε ούτε με τη μόδα της εθνικής συγκρότησης τον 19ο αιώνα, γιατί και ο εθνικισμός ο ίδιος είναι μια κοινή ευρωπαϊκή ιδέα – η ρομαντική αγάπη για την τοπιογραφική τέχνη και ποίηση απλωνόταν από τη μια πρωτεύουσα στην άλλη με την ίδια ορμή που οι κλασικοί μύθοι μεταφράζονταν σ’ όλη την αναγεννησιακή Ευρώπη. Σήμερα, αυτή η κοινή κουλτούρα μπορεί να βρίσκεται στο κατώφλι του μεγαλύτερου επιτεύγματός της από τον καιρό του Κοπέρνικου, αν ο γιγαντιαίος Επιταχυντής Σωματιδίων του Cern οδηγήσει σε μια μεγαλειώδη ανακάλυψη. Κάποια στιγμή, οι Ευρωπαίοι που πιστεύουν σε μια κοινή ταυτότητα πρέπει να υψώσουν τη φωνή τους και να υποστηρίξουν τον μοναδικό πλούτο και τους ανοιχτούς ορίζοντες της κουλτούρας μας – την «πολλαπλότητα μέσα στην ενότητα». Στη Βρετανία, το Συμβούλιο Τεχνών κάνει καμπάνια για να συγκεντρωθούν χρήματα ώστε να μπορέσει να μείνει στη χώρα ένας πίνακας του Μπρύγκελ. Γιατί; Γιατί είναι κληρονομιά μας. Γιατί είμαστε Ευρωπαίοι. Αν ο ευρωσκεπτικισμός ξεκινούσε αφήνοντας να φύγουν όλοι οι Μπρύγκελ και όλοι οι Τισιανοί, καθιστώντας την Εθνική Πινακοθήκη μας μια αίθουσα με αγγλικά πορτρέτα του 18ου αιώνα, η βλακεία του θα φαινόταν ξεκάθαρα. Δεν είναι ιδεαλισμός να πιστεύεις στην Ευρώπη ούτε είναι μια γραφειοκρατική αφαίρεση. Αν βλέπεις την ιστορία με τα ζωντανά της χρώματα, βλέπεις πόσο βαθιά Ευρωπαίοι είμαστε και πόσο βαθιές είναι οι ρίζες της κοινής μας ταυτότητας. *Ο Τζόναθαν Τζόουνς είναι τεχνοκριτικός στον Guardian.

ΧΡΟΝΟΣ: ΠΑΛΑΙΑ ΚΑΙ ΝΕΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ

Τι είναι ο χρόνος; Μορφή ύπαρξης της ύλης; Βολική συνθήκη για την κατάταξη των γεγονότων; Προεμπειρική μορφή της εποπτείας; Είναι άναρχος ή έχει κάποια αρχή; Ρέει προς μια κατεύθυνση, από το παρελθόν προς το μέλλον ή η ροή του είναι δυνατόν να αντιστραφεί; Είναι ανεξάρτητος από τον χώρο, ή αποτελεί διάσταση ενός χωροχρονικού συνεχούς; Είναι παγκόσμιος ή τοπικός; Αποτελεί συνεχές, ή ρέει με άλματα;
Στα ερωτήματα αυτά θα επιχειρήσει να απαντήσει ο Ευτύχης Μπιτσάκης, ομότιμος καθηγητής Φιλοσοφίας, στα πλαίσια των εκδηλώσεων της Ελληνικής Φιλοσοφικής Εταιρείας, την Πέμπτη 9 Δεκεμβρίου στις 7μμ. στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων, Ακαδημίας 50.

Για την έννοια του χρόνου βλέπε το άρθρο μου:
Η κοικωνική διάσταση του χρόνου (Mε αφορμή το Περί χρόνου δοκίμιο του Norbert Elias), περιοδικό ΟΥΤΟΠΙΑ, τ. 75, (2007) http://www.u-topia.gr/issues/75/131