Πενήντα χρόνια μετά: Νέες προσεγγίσεις στη Δικτατορία των Συνταγματαρχών

Αθήνα, 20-22 Απριλίου 2017

Τα Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας (ΑΣΚΙ), σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών (ΙΙΕ/ΕΙΕ), διοργανώνουν συνέδριο με τίτλο: "Πενήντα χρόνια μετά: Νέες προσεγγίσεις στη Δικτατορία των Συνταγματαρχών" (20-22 Απριλίου):

Το 2017 συμπληρώνονται 50 χρόνια από την εκδήλωση του πραξικοπήματος της 21ης Απριλίου 1967 και την επιβολή της επτάχρονης στρατιωτικής δικτατορίας. Η δικτατορία των συνταγματαρχών κατέχει μια ιδιάζουσα θέση στο δημόσιο λόγο. Σε αντίθεση με άλλες τραυματικές περιόδους της ελληνικής ιστορίας, όπως λ.χ. ο Εμφύλιος, κάθε άλλο παρά καλύφθηκε από σιωπή. Αντίθετα, ήδη από το 1974 και ιδιαίτερα μετά το 1981 η χούντα και η μετάβαση στη δημοκρατία απέκτησαν τη δική τους ιδιαίτερη θέση στην ελληνική κοινωνία μέσα από θεσμικές παρεμβάσεις (λχ. εορτασμοί) και την διαρκή παρουσία της εμπειρίας της δικτατορίας στο δημόσιο και πολιτικό λόγο

Η συζήτηση αφορούσε συγκεκριμένες, πολιτικές κυρίως, πτυχές της περιόδου, όπως το φοιτητικό και γενικότερα το αντιδικτατορικό κίνημα (με έμφαση στην εξέγερση του Πολυτεχνείου), τις διώξεις και τον αυταρχισμό του καθεστώτος, τον ρόλο του «ξένου παράγοντα». Αντίθετα ζητήματα όπως η κοινωνική και οικονομική πολιτική της χούντας, τα γεγονότα της Κύπρου και οι ενδεχόμενες συνέχειες και επιπτώσεις του δικτατορικού καθεστώτος στη μεταδικτατορική Ελλάδα  παρέμειναν  υποφωτισμένα.

Ενώ η δικτατορία ήταν παρούσα στη δημόσια συζήτηση, δεν ισχύει το ίδιο για την επιστημονική έρευνα. Τα τελευταία χρόνια, η σχετική μικρή βιβλιογραφία εμπλουτίστηκε από μελέτες που έχουν εκπονηθεί στην Ελλάδα και στο εξωτερικό στο πλαίσιο κυρίως μεταπτυχιακών και διδακτορικών σπουδών, από νεότερους ιστορικούς. Στην κατεύθυνση αυτή συνέβαλαν και τα επιστημονικά συνέδρια που έχουν οργανωθεί στο ίδιο διάστημα. Νέες θεματικές έχουν αναδειχθεί εστιασμένες κυρίως σε ζητήματα που αφορούν τις πολιτικές του καθεστώτος, την επικοινωνία του αντιδικτατορικού κινήματος με τα αντίστοιχα διεθνή νεολαιίστικα, τις κοινωνικές διεργασίες και τις πολιτισμικές πραγματικότητες στα χρόνια της χούντας.

Η επέτειος των 50 χρόνων από το πραξικόπημα της 21^ης Απριλίου και η αύξηση των μελετών για τη χούντα, μας επιτρέπουν να επιχειρήσουμε μια συνολική θεώρηση και συζήτηση για τον χαρακτήρα του καθεστώς και τον αγώνα εναντίον του, όπως και για το ίχνος του στη μνήμη και τη δημόσια ιστορία. Για το σκοπό αυτό οι δύο φορείς διοργανώνουν επιστημονικό συνέδριο, στις 20-22 Απριλίου 2017 με τίτλο: Πενήντα χρόνια μετά. Νέες προσεγγίσεις στη δικτατορία των συνταγματαρχών.

Ενδεικτικές θεματικές του συνεδρίου:

• Το καθεστώς: ιδεολογία και πολιτικές, εσωτερικές διεργασίες
• Οικονομική και δημοσιονομική πολιτική, εξελίξεις στην οικονομία
• Κοινωνικές διεργασίες και κατανάλωση
• Πολιτισμικές δράσεις και αμφισβήτηση
• Στάσεις απέναντι στο καθεστώς: συνεργασία, ανοχή, αντίσταση στην Ελλάδα και το εξωτερικό
• Χούντα και Κυπριακό Ζήτημα
• Διεθνές περιβάλλον και δικτατορία
• Από τη Δικτατορία στη Δημοκρατία: συνέχειες και τομές
• Ερμηνευτικά σχήματα και ιστοριογραφικές οπτικές για τη δικτατορία
• Η παρουσία της επταετίας στη δημόσια ιστορία

Οι ενδιαφερόμενοι-ες μπορούν να στείλουν περίληψη της ανακοίνωσης τους (έως 500 λέξεις) μαζί με σύντομο βιογραφικό μέχρι τις 20 Νοεμβρίου 2016 στην ηλεκτρονική διεύθυνση: aski@askiweb.gr

H πρόσκληση ενδιαφέροντος σε pdf

Για την απελευθέρωση της Αθήνας

Μ. Χαραλαμπίδης: Ας μιλήσουμε επιτέλους για την απελευθέρωση της Αθήνας

«Δεν μπορείς να μιλήσεις για την απελευθέρωση της Αθήνας ή της Θεσσαλονίκης ή οποιασδήποτε άλλης περιοχής, χωρίς να αναφερθείς στη μεγαλύτερη ελληνική αντιστασιακή οργάνωση, που ήταν το ΕΑΜ - ΕΛΑΣ. Η πολιτική κατάσταση που επικράτησε στην Ελλάδα, τουλάχιστον μέχρι το 1982, χρονιά αναγνώρισης της εαμικής αντίστασης από το κράτος, καθιστούσε αυτή τη συζήτηση απαγορευτική. Τώρα γιατί δεν έγινε κάποια αντίστοιχη κίνηση, όπως το «Η Αθήνα ελεύθερη», μετά το 1982, είναι θέμα προς διερεύνηση», λέει στο tvxs.gr o ιστορικός Μενέλαος Χαραλαμπίδης ως απάντηση στο ερώτημα γιατί είμαστε η μόνη χώρα που δεν γιορτάζαμε έως πέρσι την απελευθέρωση από τους ναζί κατακτητές.

Μέλος ο ίδιος της ομάδας ιστορικών που κατάφεραν να ανατρέψουν την παράδοση της σιωπής εξηγεί στη συνέντευξη που ακολουθεί ποιος είναι ο στόχος των εκδηλώσεων της διοργάνωσης «12 Οκτωβρίου 1944. Η Αθήνα Ελεύθερη». Εκθέσεις φωτογραφίας και κόμικ, συναυλία Μικρούτσικου Πασχαλίδη κ.α. αγώνας δρόμου από το στρατόπεδο Καραϊσκάκης στο Χαϊδάρι έως το Σκοπευτήριο Καισαριανής, ημερίδες και ιστορικοί περίπατοι στο πλούσιο φετινό πρόγραμμα.

Το πρόγραμμα για τις επετειακές εκδηλώσεις με αφορμή την απελευθέρωση της Αθήνας κάθε χρόνο εμπλουτίζεται. Είναι στόχος να γίνουν πιο μαζικές;
Το πιο σημαντικό στοιχείο που χαρακτηρίζει το σύνολο των δράσεων υπό το γενικό τίτλο «12 Οκτωβρίου 1944. Η Αθήνα ελεύθερη», είναι ότι στη βάση αυτής της ιδέας βρίσκεται η ιστορική έρευνα και το αρχείο. Συνεπώς αποτελεί μια μεγάλη ηθική ικανοποίηση για μένα, ότι μια ιδέα που ξεκίνησε από την ερευνητική μου δουλειά και άρχισε να υλοποιείται με τους ιστορικούς περιπάτους που πραγματοποιώ από το 2013, λαμβάνει πλέον διαστάσεις. Σε αυτό το «μεγάλωμα» της αρχικής ιδέας με βοήθησαν οι συνάδελφοί μου Βασιλική Λάζου και Γιάννης Σκαλιδάκης και βέβαια οι φορείς που συνδιοργανώνουν τις δράσεις και οι δεκάδες άλλοι που συμμετέχουν σε αυτές. Χωρίς τη συμβολή τους, αυτή η αρχική ιδέα, δεν θα μπορούσε να λάβει μαζικές διαστάσεις.
Στόχος μας είναι να ανοίξουμε την ιστορική γνώση σε όσο το δυνατόν μεγαλύτερο κοινό και παράλληλα να καταδείξουμε τη βαρύτητα της σημασίας των αρχείων, με επιδίωξη τη διάσωσή τους και το άνοιγμά τους στους ερευνητές. Αυτός είναι άλλωστε ο λόγος που η σημαντικότερη δράση μας είναι η μεγάλη έκθεση αρχειακού υλικού, η οποία τελεί υπό την αιγίδα του Προέδρου της Δημοκρατίας και στην οποία συμμετέχουν οι μεγαλύτεροι αρχειακοί φορείς της χώρας, η οποία φέτος εμπλουτίστηκε μ’ ένα αφιέρωμα στην Θεσσαλονίκη της Κατοχής και της Απελευθέρωσης. Συνεπώς φέτος γίνεται μια προσπάθεια οι εκδηλώσεις να λάβουν ένα ακόμη μαζικότερο χαρακτήρα.

Είμαστε η μόνη χώρα που δεν γιόρταζε μέχρι σήμερα την απελευθέρωση λόγω των τραυμάτων του εμφυλίου. Η αλλαγή αυτή τί μπορεί να πυροδοτήσει ή να επουλώσει στη συλλογική διαχείριση της μνήμης;
Πράγματι η Ελλάδα είναι η μοναδική χώρα στην Ευρώπη που γιορτάζει την έναρξη και όχι τη λήξη του πολέμου. Ως προς την έναρξη αξίζει να επισημάνουμε ότι πράγματι η Ελλάδα είναι η μοναδική ευρωπαϊκή χώρα που μπορεί να γιορτάζει την εμπλοκή της στο Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, καθώς ήταν η μοναδική που κατάφερε να κερδίσει στο πεδίο της μάχης μια από τις δυνάμεις του φασιστικού και ναζιστικού Άξονα. Η νίκη του ελληνικού στρατού στα αλβανικά βουνά ήταν παράλληλα η πρώτη ήττα του Άξονα στη φάση της εισβολής των δυνάμεών του στις ευρωπαϊκές χώρες.
Τώρα σε ότι έχει να κάνει με την «αμηχανία» του ελληνικού κράτους απέναντι στην Απελευθέρωση, τα πράγματα είναι πιο σύνθετα. Για να μιλήσεις για την Απελευθέρωση πρέπει να μιλήσεις και για την Αντίσταση. Πρέπει να αναφερθείς στο ποιοι αγωνίστηκαν για τη βιολογική και ηθική επιβίωση του ελληνικού λαού και στο ποιοι πολέμησαν τους Ναζί και τους έλληνες συνεργάτες τους σε πόλεις και βουνά. Συνεπώς δεν μπορείς να μιλήσεις για την απελευθέρωση της Αθήνας ή της Θεσσαλονίκης ή οποιασδήποτε άλλης περιοχής, χωρίς να αναφερθείς στη μεγαλύτερη ελληνική αντιστασιακή οργάνωση, που ήταν το ΕΑΜ - ΕΛΑΣ. Η πολιτική κατάσταση που επικράτησε στην Ελλάδα, τουλάχιστον μέχρι το 1982, χρονιά αναγνώρισης της εαμικής αντίστασης από το κράτος, καθιστούσε αυτή τη συζήτηση απαγορευτική. Τώρα γιατί δεν έγινε κάποια αντίστοιχη κίνηση, όπως το «Η Αθήνα ελεύθερη», μετά το 1982, είναι θέμα προς διερεύνηση.
Ο διαφορετικός τρόπος προσέγγισης της ιστορίας που παρουσιάζετε με ιστορικούς περιπάτους, συναυλίες συζητήσεις ανοιχτές φέρνει τον κόσμο πιο κοντά στη δημιουργική αναμόχλευση. Δεν θα μπορούσε να λειτουργήσει αυτό ιδανικά στην εκπαίδευση;
Εδώ ακριβώς νομίζω ότι οφείλετε η επιτυχία του «Η Αθήνα ελεύθερη». Ακριβώς για να επιτευχθεί ο κύριος στόχος, δηλαδή η διάδοση της επιστημονικής ιστορικής γνώσης σε όσο το δυνατό ευρύτερο κοινό, πρέπει να βρεις νέους τρόπους προσέγγισης με την Ιστορία. Η ιδέα των περιπάτων πηγάζει από αυτή ακριβώς την ανάγκη. Η εντυπωσιακή ανταπόκριση του κόσμου με έκανε να σκεφτώ ότι μπορεί να οργανωθεί κάτι ακόμη μεγαλύτερο με περισσότερους εναλλακτικούς τρόπους προσέγγισης της Ιστορίας. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι πρέπει να κάνεις την οποιαδήποτε έκπτωση στην επιστημονική διαδικασία. Για αυτό το λόγο όλες οι δράσεις του «Η Αθήνα ελεύθερη» έχουν στιβαρή ιστορική τεκμηρίωση. Για να μιλήσεις πιο απλά ή πιο ελκυστικά για την Ιστορία, δεν χρειάζεται να υποβαθμίσεις τον επιστημονικό της χαρακτήρα.
Σε αυτή τη λογική ανοίγεται ένα τεράστιο πεδίο εφαρμογών αναφορικά με την εκπαιδευτική διαδικασία. Ήδη από πέρσι και ακόμη περισσότερο φέτος, μια ομάδα εξαιρετικών σχολικών συμβούλων και παράλληλα διδακτόρων ιστορίας (Κική Σακκά, Παναγιώτης Πυρπυρής, Ευαγγελία Κουνέλη και Ιωάννα Δεκατρή) έχουν δημιουργήσει εκπαιδευτικά σενάρια για τη διδασκαλία της «δύσκολης» δεκαετίας του 1940 στα σχολεία και έχουν οργανώσει ειδικά σεμινάρια προς εκπαιδευτικούς. Όλα αυτά θα μπορείτε σύντομα να τα βρείτε στο site που έχουμε δημιουργήσει για το «Η Αθήνα ελεύθερη» στη διεύθυνση www.freeathens44.org. Στο ίδιο site μπορεί κάποια ή κάποιος να βρει το πρόγραμμα των δράσεων, κείμενα, φωτογραφίες και άλλα ντοκουμέντα για την περίοδο της Κατοχής και της Απελευθέρωσης.
Τέλος να επισημάνω ότι η κύρια δράση του φετινού «Η Αθήνα ελεύθερη» είναι η έκθεση αρχειακού υλικού για την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη της Κατοχής και της Απελευθέρωσης, που συνοδεύεται από μια σημαντική έκθεση βιβλίων από την Ομοσπονδία Εκδοτών Βιβλίων Ελλάδας, στον 1 ο όροφο του Πολιτιστικού Κέντρου «Μελίνα» (Ηρακλειδών 66 στο Θησείο) και οι εξαιρετικές εκθέσεις κόμικς και εικαστικών, που έγιναν ειδικά για το «Η Αθήνα ελεύθερη», στο ισόγειο του ίδιου κτιρίου.
Κάλιο αργά παρά ποτέ λοιπόν. Η Αθήνα γιορτάζει φέτος για δεύτερη φορά την απελευθέρωσή της από και μάλιστα με ένα πρόγραμμα που κάθε χρόνο εμπλουτίζεται.
Σημειώστε:

• Έκθεση σπάνιου αρχειακού και φωτογραφικού υλικού με τίτλο «Αθήνα 1940-1944. Η πόλη και οι άνθρωποί της. Πόλεμος, κατοχή, Αντίσταση, Απελευθέρωση», καθώς και τη θεματική έκθεση βιβλίου (1 - 31 Οκτωβρίου). Η έκθεση φέτος συμπεριλαμβάνει ειδικό αφιέρωμα στη Θεσσαλονίκη με τίτλο «Θεσσαλονίκη. Μέρες Κατοχής και Απελευθέρωσης» και τελεί υπό την αιγίδα του Προέδρου της Δημοκρατίας, ο οποίος θα πραγματοποιήσει τα εγκαίνια το απόγευμα της 6ης Οκτωβρίου.
  
• Η συνάντηση της Ιστορίας με ένδεκα νέους εικαστικούς καλλιτέχνες τιτλοφορείται «Ενάντια στη Μέρα. Εικαστικές αφηγήσεις της απελευθέρωσης». Οι καλλιτέχνες δημιουργούν με αναφορές σε περιστατικά και μνήμες της κατοχής και της Απελευθέρωσης (1 - 31 Οκτωβρίου 2016).
  
• Η έκθεση κόμικς οδηγεί την ιστορία του ’40 στους δρόμους της 9 ης τέχνης. Οι κορυφαίοι Έλληνες δημιουργοί συναντούν την Κατοχή και φτιάχνουν ιστορίες σε μια πρωτότυπη έκθεση με τίτλο «Ένα γλυκό ξημέρωμα. Ιστορίες Κόμικς για την κατοχική Αθήνα» (1 - 31 Οκτωβρίου).
  
• Στο κέντρο της Αθήνας, στην πλατεία Κοτζιά Θάνος Μικρούτσικος και Μιλτιάδης Πασχαλίδης τραγουδούν και τιμούν την απελευθέρωση (12 Οκτωβρίου), ενώ δύο ξεχωριστές μουσικές παραστάσεις ανασυνθέτουν το ηχοτοπίο της Κατοχής και χρησιμοποιούν τα τραγούδια ως φορείς μνήμης και βιωμάτων. Ο Αλέξης Βάκης και η Μάνια Παπαδημητρίου διάλεξαν τα τραγούδια και τα κείμενα για να αφηγηθούν τη μουσική ιστορία από τις παραμονές του πολέμου ως την αποχώρηση των Γερμανών. Οι «Νότες του Πολέμου. Τα τραγούδια της Κατοχής της Αντίστασης και της Απελευθέρωσης» θα ακουστούν σε διαμορφωμένο χώρο μέσα στη Μάντρα του Μπλόκου της Κοκκινιάς (1 Οκτωβρίου) και στο μπλοκ 15 στρατόπεδο Καραϊσκάκης στο Χαϊδάρι (5 Οκτωβρίου).
  
• Διοργανώνεται αγώνας δρόμου από το στρατόπεδο Καραϊσκάκης στο Χαϊδάρι έως το Σκοπευτήριο Καισαριανής (6 Νοεμβρίου), ημερίδα για τον Τύπο και την Προπαγάνδα στην Κατοχή και την Απελευθέρωση (13 Οκτωβρίου) ενώ εντός ενός από τα τελευταία πλοία τύπου «Liberty» θα διεξαχθεί επιστημονική συζήτηση για τη συμβολή των Ελλήνων ναυτικών στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο (19 Οκτωβρίου). Σε ειδική εξάλλου εκδήλωση θα παρουσιαστεί το αρχείο της Βέρμαχτ για τη Μάχη της Κρήτης και την Εθνική Αντίσταση (25 Οκτωβρίου).
  
  Aπό: http://tvxs.gr/news/ellada/m-xaralampidis-milisoyme-epiteloys-gia-tin-apeleytherosi-tis-athinas
  

Βιβλίο: Η πτώση των Οθωμανών. Ο Μεγάλος Πόλεμος στη Mέση Ανατολή, 1914-1920

Γιουτζήν Ρόγκαν Η πτώση των Οθωμανών. Ο Μεγάλος Πόλεμος στη Mέση Ανατολή, 1914-1920 Μετάφραση: Ελένη Αστερίου ISBN  978-960-221-685-9, σχ. 17Χ24, σελ. 504, α΄ έκδ. Σεπτέμβριος 2016, τιμή:30,00€ (χωρίς Φ.Π.Α.) Κυκλοφορεί την Δευτέρα 26 Σεπτεμβρίου. Ο Γιουτζήν Ρόγκαν θα είναι βασικός ομιλητής στην εκδήλωση που θα διοργανωθεί στο Μέγαρο Μουσικής την Τρίτη, 27 Σεπτεμβρίου και ώρα 19:00 Μια ολοκληρωμένη ιστορία του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου στο μέτωπο της Ανατολής Για τέσσερις περίπου αιώνες, η Οθωμανική Αυτοκρατορία είχε αποτελέσει ένα από τα ισχυρότερα κράτη στην Ευρώπη, ενώ ταυτόχρονα εξουσίαζε τη Μέση Ανατολή. Το 1914 όμως βρισκόταν πλέον σοβαρά εξασθενημένη και περικυκλωμένη από άρπαγες που έλπιζαν να την αποτελειώσουν. Καθώς το Δυτικό μέτωπο περιήλθε σε αδιέξοδο και οι Οθωμανοί συμπαρατάχθηκαν με τις Κεντρικές δυνάμεις, Βρετανοί, Γάλλοι και Ρώσοι κατέστρωσαν ένα τολμηρό σχέδιο για να καταστρέψουν τον πιο αδύναμο αντίπαλο και να χαράξουν τεράστιες νέες αυτοκρατορίες για λογαριασμό τους: μια φιλόδοξη εισβολή στην Καλλίπολη που δεν είχε προηγούμενο. Το εντυπωσιακό αυτό βιβλίο του Γιουτζήν Ρόγκαν ανασυνθέτει ένα από τα πιο σημαντικά αλλά ελάχιστα κατανοητά μέτωπα του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου κι ένα από τα πιο αμείλικτα θέατρα πολέμου στην ιστορία. Δίνει λεπτομερείς συναρπαστικές περιγραφές των κυριότερων μαχών, που εκτυλίχθηκαν στις βάναυσες κλιματικές συνθήκες των άνυδρων ερήμων ή των παγετών του Καυκάσου, αλλά και γύρω από σπουδαίες πόλεις όπως η Κωνσταντινούπολη, η Δαμασκός, η Βαγδάτη και η Ιερουσαλήμ. Αν οι συγκρούσεις στη δυτική Ευρώπη διεξήχθησαν κυρίως από επαγγελματικούς στρατούς, εκείνες στη Μέση Ανατολή ενέπλεξαν ολόκληρους λαούς, με καταστρεπτικές συνέπειες για μακραίωνες κοινότητες όπως εκείνες των Αρμενίων και των Ελλήνων. Παρότι αντέδρασαν με επιδεξιότητα και αποφασιστικότητα στην επέλαση των Συμμάχων και ταπείνωσαν τους Βρετανούς τόσο στην Καλλίπολη όσο και στη Μεσοποταμία (στο σημερινό Ιράκ), οι Οθωμανοί ηττήθηκαν τελικά, ανοίγοντας το δρόμο για τη διαμόρφωση μιας νέας Μέσης Ανατολής που έχει διατηρηθεί μέχρι σήμερα – με συνέπειες που δεσπόζουν ακόμα στη ζωή μας «Μια εξαιρετικά τεκμηριωμένη, προσεκτική και ελκυστική περιγραφή του οθωμανικού πολέμου στην Ανατολία και τις αραβικές επαρχίες. Δείχνει ιδιαίτερα καλά τη σύγκρουση σε πολλαπλά μέτωπα και από τις δύο πλευρές των γραμμών και αντλεί αποτελεσματικά από τα έγγραφα, τα απομνημονεύματα και τα ημερολόγια στρατιωτών και πολιτών.» Mark Mazower, Financial Times «Αυθεντία στα θέματα της Μέσης Ανατολής, ο Ρόγκαν μάς προσφέρει ένα πανόραμα του Μεγάλου Πολέμου στη Μέση Ανατολή, η σημασία του οποίου είναι εξίσου βαρύνουσα με εκείνη των όσων συνέβησαν στην Ευρώπη. Ανατρέχοντας σε αρχεία στην Τουρκία και στον αραβικό κόσμο που ώς τώρα δεν αξιοποιήθηκαν από τους ιστορικούς, ο Ρόγκαν έγραψε ένα διόλου ευρωκεντρικό βιβλίο. Δεν αρκεί να γνωρίζει κανείς τα γεγονότα όπως καταγράφηκαν μόνο από τους νικητές, αλλά και πώς τα αντιμετώπισαν και τα αξιολόγησαν οι ηττημένοι.» Αναστάσης Βιστωνίτης, Το Βήμα «Στις πρώην οθωμανικές περιοχές, που έχουν τραυματιστεί από τον πόλεμο, τις δογματικές διαιρέσεις και την καταπίεση, η κληρονομιά του Μεγάλου Πολέμου συνεχίζει να είναι επώδυνα αισθητή . . . Να ένα βιβλίο που η διαφωτιστική γεωπολιτική σημασία του θα πρέπει να είναι ολοφάνερη.» Sunday Telegraph (UK) «Κάποια συναρπαστικά κομμάτια περιγράφουν την προέλαση προς την Ιερουσαλήμ υπό την ηγεσία των Βρετανών στο τέλος του 1917, που οδήγησε στην κατάληψη της ιερής πόλης ίσα-ίσα πριν από τα Χριστούγεννα. Μια εξαιρετική ιστορία που ο Ρόγκαν την αφηγείται ωραία, κάνοντας φανερή τόσο την ακαμψία της τουρκικής άμυνας όσο και την ευρηματικότητα της βρετανικής τακτικής.» New York Times Book Review «Γεωπολιτική και στρατιωτική ανάλυση στις καλύτερες στιγμές της. Τεταμένη, ανεκδοτολογική και εκπληκτικά τεκμηριωμένη» Washington Times

Ο Eugene Rogan διδάσκει ιστορία της νεότερης Μέσης Ανατολής στο πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και είναι εταίρος του St Antony’s College. Είναι ο συγγραφέας του διεθνούς ιστορικού μπεστ-σέλερ The Arabs, καθώς και του Frontiers of the State in the Late Ottoman Empire, για το οποίο τιμήθηκε με το βραβείο Αlbert Hourani. «Η Ευρώπη, η γειτονιά της και η γεωπολιτική του φόβου»  Σ υ ζ ή τ η σ η Τρίτη 27 Σεπτεμβρίου, ώρα 19:00 Στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών Αίθουσα Δημήτρης Μητρόπουλος Είσοδος ελεύθερη με δελτία προτεραιότητας   Το Megaron Plus, συνεχίζοντας τη συνεργασία του με το ένα από τα πλέον ιστορικά εκπαιδευτικά ιδρύματα στον κόσμο, το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, υποδέχεται την Τρίτη 27 Σεπτεμβρίου στις 7 το βράδυ δύο σημαντικές προσωπικότητες του επιστημονικού κόσμου: τον Eugene Rogan [Γιουτζήν Ρόγκαν], καθηγητή Σύγχρονης Ιστορίας της Μέσης Ανατολής στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και διευθυντή του Κέντρου για τη Μέση Ανατολή (St Antony’s College, Oxford), και τον Paul Chaisty [Πωλ Τσαίηστυ], αναπληρωτή καθηγητή Ρωσικής Πολιτικής στο ίδιο πανεπιστήμιο, που θα συμμετάσχουν στη συζήτηση «Η Ευρώπη, η γειτονιά της και η γεωπολιτική του φόβου». Σχολιάζει ο Κωνσταντίνος Φίλης, διευθυντής ερευνητικών προγραμμάτων του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων (ΙΔΙΣ, Institute for International Relations) του Παντείου Πανεπιστημίου. Τον συντονισμό της συζήτησης έχει αναλάβει ο Όθων Αναστασάκης, διευθυντής του Κέντρου Σπουδών Νοτιοανατολικής Ευρώπης του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης (South East European Studies at Oxford-SEESOX). Πληροφορίες: http://www.megaron.gr/default.asp?pid=5&la=1&evID=3214

ΗΜΕΡΙΔΑ «Νέες προσεγγίσεις για το Ολοκαύτωμα των Εβραίων στην Ελλάδα»

ΗΜΕΡΙΔΑ «Νέες προσεγγίσεις για το Ολοκαύτωμα των Εβραίων στην Ελλάδα» Σάββατο 18 Ιουνίου 2016, 16.00 – 20.30 Ιστορικό Αρχείο Πανεπιστημίου Αθηνών, Σκουφά 45 Διοργάνωση Ημερίδας: Άννα Μαρία Δρουμπούκη (Μεταδιδακτορική Υπότροφος, Κέντρο Έρευνας για τις Ανθρωπιστικές Επιστήμες)   Πρόγραμμα Ημερίδας 16.00-16.20 Καλωσόρισμα & Εισαγωγή στην προβληματική της ημερίδας: Άννα Μαρία Δρουμπούκη & Φίλιππος Κάραμποτ 16.25-17.10 Οικονομική πολιτική και εβραϊκές περιουσίες Πρόεδρος: Δέσποινα Παπαδημητρίου Βασίλης Μανουσάκης: «Χθες φτωχοί, αύριο πλούσιοι»: Η αρπαγή εβραϊκών περιουσιών ως μέσο οικονομικής πολιτικής και ατομικού πλουτισμού στην γερμανική «Νέα Ευρώπη» Ιάσονας Χανδρινός: «Για να μην πλουτίσουν άδικα σε βάρος των Εβραίων»: Η διαχείριση των εβραϊκών περιουσιών της Θεσσαλονίκης και οι ελληνογερμανικές εμπορικές συναλλαγές, 1943-1944 17.15-18.25 Η διαχείριση και η πρόσληψη του ζητήματος των εβραϊκών περιουσιών Πρόεδρος: Χριστίνα Κουλούρη Μαρία Καβάλα & Κωστής Κορνέτης: Ο ελληνικός κρατικός μηχανισμός και η διαχείριση των εβραϊκών περιουσιών  της Θεσσαλονίκης Ιωσήφ Βαένα: Ιστορία και μικροϊστορία: Οι περιπέτειες του πολυέλαιου της συναγωγής Σαρφατή πριν και μετά την λεηλασία του κατά την διάρκεια της Κατοχής Αλεξάνδρα Πατρικίου: «Ο αγώνας για αποκατάσταση»: Το ζήτημα των περιουσιών στον εβραϊκό τύπο (1945-1949) 18.30-19.40 Δικαστικές διαδρομές στον μεταπολεμικό κόσμο Πρόεδρος: Χάγκεν Φλάισερ Χάρη Δελλοπούλου: Διαδρομές εφαρμογής του ν. 1180/1944 στο Ειδικό Δικαστήριο Αθηνών Ευάγγελος Χεκίμογλου: Η νομική φύση του καταστραφέντος εβραϊκού νεκροταφείου Άννα Μαρία Δρουμπούκη: Επανορθώνοντας το παρελθόν: Οι γερμανικές αποζημιώσεις για το Ολοκαύτωμα των Ελλήνων Εβραίων 19.45-20.30 Στρογγυλή Τράπεζα Στράτος Δορδανάς (Πανεπιστήμιο Μακεδονίας), Φίλιππος Κάραμποτ (King’s College London), Βασίλης Ριτζαλέος (Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης)   Συμμετέχοντες Ιωσήφ Βαένα (http://thess.gr/blog/author/mayor-rison) Στράτος Δορδανάς (Πανεπιστήμιο Μακεδονίας) Χάρη Δελλοπούλου (Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας) Άννα Μαρία Δρουμπούκη (Πάντειο Πανεπιστήμιο) Μαρία Καβάλα (Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης) Φίλιππος Κάραμποτ (King’s College) Κωστής Κορνέτης (Παν/μιο Κάρλος ΙΙΙ, Μαδρίτη) Χριστίνα Κουλούρη (Πάντειο Πανεπιστήμιο) Βασίλης Μανουσάκης (Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο) Δέσποινα Παπαδημητρίου (Πάντειο Πανεπιστήμιο) Αλεξάνδρα Πατρικίου (Πάντειο Πανεπιστήμιο) Βασίλης Ριτζαλέος (Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης) Χάγκεν Φλάισερ (Πανεπιστήμιο Αθηνών) Ιάσονας Χανδρινός (University of Regensburg) Ευάγγελος Χεκίμογλου (Εβραϊκό Μουσείο Θεσσαλονίκης)

Copyright © 2016 Research Centre for the Humanities, All rights reserved. Research Proposals' Reviews 2015

Ιστορικός περίπατος για την Αθήνα της Κατοχής

Ιστορικός περίπατος για την Αθήνα της Κατοχής και άγνωστα στοιχεία για τους Έλληνες δωσίλογους

Ιστορικό περίπατο με γενικό άξονα την Αθήνα της Κατοχής και ειδικότερη θεματική τη δράση των Ελλήνων δωσιλόγων οργανώνει το Φόρουμ Κοινωνικής Ιστορίας την Κυριακή 12 Ιουνίου 2016.

Ο ιστορικός Μενέλαος Χαραλαμπίδης θα είναι ο ξεναγός σε αυτή την περιήγηση στα σκληρά χρόνια της Κατοχής.
Στόχος είναι να φωτιστούν άγνωστα στοιχεία της πιο σκοτεινής πλευράς της συνεργασίας με τους κατακτητές, όπως η δράση των ελληνικών φιλοναζιστικών και αντικομμουνιστικών οργανώσεων.

Κατά τη διάρκεια της περιήγησης, με στάσεις σε κτίρια όπου στεγάζονταν οι δοσιλογικές οργανώσεις, θα γίνει αναφορά στα παρακάτω θέματα:
• Στο δίκτυο κατασκοπίας των Ναζί, το οποίο δρούσε στην Ελλάδα πριν ακόμη την έναρξη του πολέμου πίσω από τη «βιτρίνα» γνωστών γερμανικών εταιρειών
• Στη δράση των ελληνικών φιλοναζιστικών και αντικομμουνιστικών οργανώσεων Εθνική Ένωσις Ελλάς (ΕΕΕ), Μπουντ ή Ένωσις Φίλων Χίτλερ και Εθνική Σοσιαλιστική Πατριωτική Οργάνωσις (ΕΣΠΟ)
• Στη δράση της Ειδικής Ασφάλειας της Ελληνικής Χωροφυλακής
• Στις γερμανικές υπηρεσίες ασφαλείας, όπως τα S.D. (Υπηρεσία Ασφαλείας των Ες-Ες), η οργάνωση «3.000», η G.F.P. (Μυστική Στρατιωτική Αστυνομία της Βέρμαχτ) και στους Έλληνες πράκτορές τους
• Στις κατοχικές ρουλέτες, τους τόπους «συνάντησης» της οικονομικής και της στρατιωτικής συνεργασίας.

Η δράση εντάσσεται στις πρωτοβουλίες του Φόρουμ Κοινωνικής Ιστορίας για το άνοιγμα της ιστορικής έρευνας στο ευρύ κοινό και είναι δωρεάν.
Ο περίπατος θα ξεκινήσει στις 10.00 το πρωί της Κυριακής 12 Ιουνίου από τα Προπύλαια του Πανεπιστημίου Αθηνών και θα ολοκληρωθεί στην περιοχή της Πλατείας Βικτωρίας.
Εκεί, στον κινηματογράφο Αλκυονίς (Ιουλιανού 42), θα ακολουθήσει προβολή σπάνιου οπτικοακουστικού υλικού από την περίοδο της Κατοχής. 
*Ο Μενέλαος Χαραλαμπίδης είναι διδάκτορας Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και συγγραφέας δύο βιβλίων για τη δεκαετία του ’40: «Η εμπειρία της Κατοχής και της Αντίστασης στην Αθήνα» (2012) και «Δεκεμβριανά 1944. Η μάχη της Αθήνας» (2014).
*Το Φόρουμ Κοινωνικής Ιστορίας είναι ένας ανοιχτός χώρος διαλόγου και έρευνας για ζητήματα κοινωνικής ιστορίας. Συγκροτήθηκε και δραστηριοποιείται συλλογικά από μια ομάδα νέων ιστορικών. https://forumsocialhistory.wordpress.com/ 

Επέτειος της Άλωσης...

Η Ελένη Αρβελέρ διαλύει τους μύθους για την Αλωση

«Κερκόπορτα; Αστεία πράγματα» 

Η Ελένη Γλύκατζη- Αρβελέρ θυμάται παλαιότερα τους- ξένους φοιτητές της στη Σορβόννη να της στέλνουν... συλλυπητήριο τηλεγράφημα κάθε 29η Μαΐου, την ίδια ώρα που τα περισσότερα Ελληνόπουλα αν τα ρωτούσες τι έγινε τη μέρα εκείνη δεν ήξεραν ακριβώς. Τα τελευταία χρόνια η κατάσταση αντιστράφηκε. Στην Ελλάδα έγινε, λίγο έως πολύ, μόδα να θυμόμαστε κάθε χρόνο τέτοια μέρα την Αλωση της Πόλης- μερικοί από κεκτημένη ταχύτητα ή άγνοια μιλούν για «εορτασμό», αντί για επέτειο, και να μην αρκούμαστε στον εορτασμό της έναρξης της Επανάστασης, κάθε 25 του Μαρτίου. Μεγάλη η σημασία της Πόλης, θα πει κανείς, για τους Ελληνες. Σωστό. Οπότε και η συμβολική σημασία της Αλωσης είναι εξίσου μεγάλη. Εστω και αν η πολιορκία της από τους Οθωμανούς ήταν απλώς μία από τις πολλές, έστω και αν το κλίμα της εποχής ήταν τέτοιο, η κατάσταση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας ήταν τέτοια, που έκπληξη θα ήταν το να μην αλωθεί η Πόλη.

«Βρισκόμαστε στα μέσα του 15ου αιώνα, γύρω στο 1450. Η Πόλη είναι μια μικρή πόλη πια- έχει δεν έχει 70.000 κατοίκους, όταν άλλοτε είχε περάσει το μισό εκατομμύριο» αφηγείται στα «ΝΕΑ» η Ελένη Γλύκατζη- Αρβελέρ, επιχειρώντας να βάλει για λογαριασμό μας τα πράγματα στη θέση τους, να καταγράψει αλήθειες και μύθους της Αλωσης έτσι όπως μόνο μία βυζαντινολόγος με τη δική της διαδρομή μπορεί να κάνει. «Η Πόλη έχει αποδεκατιστεί από την πανώλη και τις αλλεπάλληλες πολιορκίες των Τούρκων. Αλλά και από τις διαμάχες των Δυτικών, αφού οι προστριβές Γενοβέζων και Βενετσιάνων γίνονταν στο λιμάνι της μέσα. Υπήρχε και μια τάση ανεξαρτητοποίησης των λίγων χωρών που παρέμεναν ελεύθερες- όχι μόνο του Μυστρά που παρεμπιπτόντως έπεσε το 1460, επίσης στις 29 Μαΐου! Η κατάσταση ήταν μιας ανασφάλειας γενικής».

Ο διχασμός.

Και σαν να μην έφθαναν αυτά, «υπήρχε μια μεγάλη ενωτική και ανθενωτική διαμάχη, υπέρ και εναντίον της Ενωσης των Εκκλησιών. Οι αντίθετοι στην Ενωση συμμαχούσαν και με τους Τούρκουςήταν οι λεγόμενες παρά φύσιν συμμαχίες. Οι υπέρμαχοι της Ενωσης διακήρυσσαν: "Οταν οι δύο Ρώμες ήταν ενωμένες διαφεντεύαμε τον κόσμο. Οταν διχάστηκαν, χάσαμε τα πρωτεία". Με αυτή την έννοια η πραγματική πτώση της Πόλης χρονολογείται από το 1204 και μετά. Η ανθενωτική διαμάχη πήρε μάλιστα τεράστιες διαστάσεις μετά το 1438 και τη Σύνοδο της Φερράρας. Εκεί ο Αυτοκράτορας Ιωάννης Η΄ ξεσήκωσε την Εκκλησία σε μια τελευταία προσπάθεια Ενωσης, αλλά ενώ η διανόηση ήθελε να είναι αναγεννησιακή, η Εκκλησία παρέμενε προσηλωμένη στα πάτρια κατά τρόπο φανατικό, αν όχι τίποτα παραπάνω», λέει χωρίς να μασάει τα λόγια της η ελληνίδα βυζαντινολόγος, η πρώτη γυναίκα πρύτανης της Σορβόννης στα 700 χρόνια ιστορίας του μεγάλου γαλλικού πανεπιστημίου.

Και συνεχίζει: «Υπήρχε όμως ακόμη ένας παράγοντας παρακμής. Ηταν η γενική δεισιδαιμονία που τρεφόταν από τις προφητείες. Ηδη από τον 6ο αιώνα υπήρχαν προφητείες, τότε ήταν όμως αισιόδοξες. Τώρα προφήτευαν το τέλος της Πόλης και μαζί το τέλος του κόσμου και της Ιστορίας. Αυτό ήταν, λοιπόν, το κλίμα στην Κωνσταντινούπολη της εποχής. Δεισιδαιμονία, διχόνοια, φτώχεια, κακομοιριά. Οι Βυζαντινοί ζούσαν σε μια πόλη ερημωμένη. Και στα ανάκτορα του Πορφυρογέννητου πολύ λίγα δωμάτια χρησιμοποιούνταν. Οπως λέει και ο Παλαμάς στον "Δωδεκάλογο του Γύφτου": "Και ήταν οι καιροί που η Πόλη/ πόρνη σε μετάνοιες ξενυχτούσε/ και τα χέρια της δεμένα τα κρατούσε/ και καρτέραγ΄ ένα μακελάρη (...) Και καρτέραγε τον Τούρκο να την πάρει"».

Το κλίμα της εποχής ήταν: δεισιδαιμονία, διχόνοια, φτώχεια, κακομοιριά

 «Η Πόλη θα μπορούσε να είχε πέσει πολύ νωρίτερα» 

 Η Πόλη θα μπορούσε να είχε πέσει στα χέρια των Τούρκων πολύ νωρίτερα. «Ο λόγος που δεν έγινε αυτό και ανάσανε για πενήντα χρόνια ήταν ότι ο Βαγιαζίτ έπεσε στα χέρια των Μογγόλων» λέει η Ελένη Γλύκατζη- Αρβελέρ. «Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία δεν μπορούσε να σταθεί μόνη της όρθια. Ο Μανουήλ έτρεχε να δει τους Καρόλους, ο Ιωάννης πήγε στη Φερράρα. Είναι η εποχή των επαιτών αυτοκρατόρων. Πήγαιναν επαίτες στη Δύση, έστω και αν τους δέχονταν εκεί με τιμές και δόξες. Κάτι που συνήθως οι Ελληνες δεν δέχονται είναι ότι ο Πάπας προσπάθησε να βοηθήσει. Διέθεσε τις ιντουλγκέντσιες- τα επί πληρωμή συγχωροχάρτια- του 1450, που ως ιντουλγκέντσιες Ιωβηλαίου ήταν πιο προσοδοφόρες, στον πόλεμο κατά των Τούρκων. Αλλο αν αυτό δεν ήταν αποτελεσματικό, αφού έδωσε τα χρήματα στους Αραγωνέζους που τα χρησιμοποίησαν για δικούς τους σκοπούς.

Πολλοί λένε ότι η Δύση δεν βοήθησε. Οταν όμως μιλάμε για Δύση τι εννοούμε; Οι Βυζαντινοί ήταν όλη η Ανατολή. Η Δύση ήταν πολυδιασπασμένη και ο Πάπας είχε ένα σχίσμα στην πλάτη του και την Ανατολική Εκκλησία εναντίον του. Είναι χαρακτηριστικό ότι όταν ο Παλαιολόγος πολεμάει τους Τούρκους μαζί με τον απεσταλμένο του Πάπα, Ισίδωρο του Κιέβου, και τους Γενοβέζους, ο Γεννάδιος- ο Γεώργιος Σχολάριος, πρώτος Πατριάρχης μετά την Αλωσητοιχοκολλούσε ανάθεμα εναντίον του Παλαιολόγου. Και επίσης: μετά την πτώση της Πόλης, οι Δυτικοί έτρεμαν. Οταν ανέλαβε Πάπας ο Ενιο Σίβλιο Πικολομίνι, δηλαδή ο Πίος Β΄, έγραψε μια πραγματεία για την Αλωση στην οποία μιλούσε για καταστροφή της Χριστιανοσύνης. Αντίθετα οι Ρώσοι, που είναι μάλιστα φανατικοί ανθενωτικοί, δεν γράφουν σχεδόν τίποτα για την πτώση της Πόλης. Πέρασαν χρόνια για να αρχίσουν οι σλαβικοί θρήνοι. Εκείνοι που θρήνησαν από την αρχή για την Πόλη είναι στην Τραπεζούντα. "Πάρθεν η Πόλη, πάρθεν η Ρωμανία", έλεγαν».

Κάτι που συνήθως οι Ελληνες δεν δέχονται είναι ότι ο Πάπας προσπάθησε να βοηθήσει

Η συμφωνία του σουλτάνου με τον Πατριάρχη

 Το Ρούμελι Χισάρ, το κάστρο που έχτισε ο Μωάμεθ το 1452 για να ελέγχει το πέρασμα ανάμεσα στη Μαύρη Θάλασσα και τη Θάλασσα του Μαρμαρά, διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην έκβαση της πολιορκίας, λέει η Ελένη Γλύκατζη- Αρβελέρ. «Διούλκησε και τον στόλο περνώντας τα πλοία του στον Κεράτιο. Από την άλλη πλευρά, μόνο 3-4 πλοία γενοβέζικα πέρασαν και αυτά για να φέρουν τροφή στους πολιορκημένους». Βέβαια, δεν ήταν μόνο αυτή η αιτία της ήττας των Βυζαντινών. «Ο Μωάμεθ είχε μαζέψει Σέρβους, Αλβανούς, Τούρκους. Απέναντι στους τουλάχιστον 100.000 άντρες του- μερικοί μιλούν για 120.000, άλλοι τους ανεβάζουν σε 200.000- αντιπαρατάσσονταν περίπου 4.500 άνθρωποι το πολύ, μαζί με τους ξένους. Και πολλοί ήταν παιδιά και γυναίκες που πολεμούσαν με αγκωνάρια. Μεγάλη ήταν η βοήθεια των Γενοβέζων, αλλά όταν σκοτώθηκε ο Τζουστινιάνι έχασαν το ηθικό τους και υποχώρησαν. Οσοι πολέμησαν, πάντως, πολέμησαν ηρωικά. Οταν ο Μωάμεθ έστειλε αποκρισάριο στον Παλαιολόγο ζητώντας του να παραδώσει την Πόλη, πήρε την απάντηση ότι η Πόλη δεν είναι δικό του πράγμα και πως "με τη δική μας θέληση αποφασίσαμε να πεθάνουμε". Ακόμη και ο περίφημος Νοταράς που είχε τρεις υπηκοότητες και όλη του την περιουσία στο εξωτερικό, και που είπε ότι είναι καλύτερο το τουρκικό καφτάνι από τη λατινική τιάρα, πολέμησε και εν τέλει εκτελέστηκε από τους Τούρκους. Χαρακτηριστικό του ηρωισμού είναι ότι όταν στην Πύλη του Ρωμανού οι Τούρκοι άρχισαν να ανεβαίνουν πάνω και πέρασαν μέσα, έψαχναν τους αντίπαλους πολεμιστές και δεν πίστευαν ότι ήταν τόσοι λίγοι. Και πρέπει να πούμε και για τον Μωάμεθ, που συνηθίζουμε να τον ταυτίζουμε με τη βαρβαρότητα, ότι δεν ήταν βάρβαρος ή δεν ήταν μόνο βάρβαρος. Ηταν από τους μεγαλύτερους μεταρρυθμιστές της Τουρκίας. Ηξερε τι ήθελε και πώς να το κάνει». Οσο για την Κερκόπορτα... «Ανοιγμένη ή ξεχασμένη. Αστεία πράγματα. Ηταν χιλιάδες έξω, τα καράβια τους στον Κεράτιο, οι Γενοβέζοι έφευγαν. Τι να πεις για την Κερκόπορτα; Σε συμβολικό επίπεδο μόνο μπορείς κάτι να πεις. Αλλά είναι σαν να λέμε ότι αντί να σκοτώνονταν τρεις Τούρκοι κατά την είσοδό τους στην Πόλη, θα σκοτώνονταν δέκα αν η πόρτα ήταν κλειστή. Και λοιπόν; Αφού είχαν ανεβάσει σκάλες και έμπαιναν από όπου ήθελαν».

«Ο Μωάμεθ έδωσε το πατριαρχικό αξίωμα στον Γεννάδιο Σχολάριο, ορίζοντάς τον αμέσως αρχηγό του Μιλιέτ, δηλαδή όλων των ορθοδόξων. Κάπως έτσι ξέρουμε γιατί η Εκκλησία κράτησε όλα τα κτήματά της και η αυτοκρατορία τα έχασε», λέει δηκτικά η Ελένη Γλύκατζη- Αρβελέρ. «Κάπως έτσι φτάσαμε και στα σημερινά βατοπεδινά βακούφια. Και δεν πρέπει να ξεχνάμε, σε αντίθεση με άλλες συμπεριφορές της πολιτείας, ότι όταν ο Μανουήλ Παλαιολόγος είναι στη Θεσσαλονίκη και υπάρχει κίνδυνος καταστροφής, δημεύει όλα τα κτήματα του Αθω. Και ότι ο Κομνηνός δημεύει όλη την εκκλησιαστική περιουσία για να αντιμετωπίσει τους Σελτζούκους». Την εποχή της Αλωσης, εξάλλου, υπήρχε έξαρση του μοναχισμού. «Σε όλη τη διαμάχη των ανθενωτικών οι καλόγεροι στα μοναστήρια της Πόλης και του Αθω ήταν πρώτοι. Είναι πολλοί και δεν πολεμούν. Αντίθετα με τους δυτικούς μοναχούς που μπορούν να φέρουν όπλα, οι ορθόδοξοι δεν μπορούν», σημειώνει η Ελληνίδα βυζαντινολόγος.

Πηγή: http://antikleidi.com/2012/05/31/1453/

Πολιτισμική οικειότητα

Michael Herzfeld   Πολιτισμική οικειότητα Κοινωνική ποιητική στο έθνος-κράτος

Αυτό το βιβλίο είναι, πιστεύω, ριζοσπαστικά ανθρωπολογικό. Είναι όμως επίσης –και αυτό μπορεί να ισοδυναμεί με το ίδιο πράγμα– ένα βιβλίο άκρως πολιτικού χαρακτήρα. Είναι η προσπάθεια ενός ανθρωπολόγου να ανιχνεύσει, με βάση τα εμπειρικά δεδομένα της επιτόπιας έρευνας, τους τρόπους με τους οποίους εμείς οι άνθρωποι αναπαράγουμε, έστω και ασυνείδητα, τις συνθήκες που μας καταπιέζουν. Michael Herzfeld Μετάφραση: Μιχάλης Λαλιώτης

Εξώφυλλο Περιεχόμενα Δείγμα Βιβλίου