Δεκεμβριανά 1944

Την Κυριακή 11 Δεκεμβρίου, στις 10:30 το πρωί, ο ιστορικός Μενέλαος Χαραλαμπίδης και οι εκδόσεις «Αλεξάνδρεια», διοργανώνουν ιστορικό περίπατο με ελεύθερη συμμετοχή στο κέντρο της Αθήνας. Στόχος του περιπάτου είναι η περιήγηση στους δρόμους της Αθήνας, όπου σημειώθηκαν κάποιες από τις σημαντικότερες μάχες των Δεκεμβριανών. Σε κάθε μια από τις 6 συνολικά στάσεις, στην περιοχή πλατεία Συντάγματος – Πλάκα - Μακρυγιάννη, θα περιγράφεται η εδαφική ανάπτυξη των μαχών και η σύνθεση των αντίπαλων δυνάμεων, όπως προκύπτουν από εκθέσεις του βρετανικού στρατού, των ελληνικών κυβερνητικών δυνάμεων και του ΕΛΑΣ. Μέσα από την περιήγηση θα προσπαθήσουμε να καταλάβουμε, κάτι αδιανόητο σήμερα, πως η Αθήνα μετατράπηκε σε πεδίο μάχης, μόλις ενάμιση μήνα μετά την απελευθέρωσή της από τους Ναζί. Αναλυτικότερα, κατά τη διάρκεια του περιπάτου θα γίνει αναφορά στο συλλαλητήριο του ΕΑΜ στις 3 Δεκεμβρίου 1944 στην πλατεία Συντάγματος, που θεωρείται ως η έναρξη των Δεκεμβριανών και στις μάχες που πραγματοποιήθηκαν στο νότιο τμήμα του μετώπου του κέντρου της Αθήνας και συγκεκριμένα στις επιθέσεις του ΕΛΑΣ για την κατάληψη των τριών εστιών αντίστασης των κυβερνητικών δυνάμεων στην Πλάκα (κτίρια Τμήματος Μεταγωγών στην οδό Ναυάρχου Νικοδήμου, Α΄ Σώματος Στρατού στην οδό Θάλου και Β΄ Αστυνομικού Τμήματος στην πλατεία Αγ. Αικατερίνης) και για την κατάληψη των στρατώνων του Συντάγματος Χωροφυλακής στου Μακρυγιάννη.

Διαδρομή περιπάτου: 10:30 Πλατεία Συντάγματος (αφετηρία). Από την Απελευθέρωση στα Δεκεμβριανά. Οι πολιτικές ισορροπίες στο εσωτερικό της χώρας και η διεθνής διάσταση των Δεκεμβριανών. 1η στάση: Μνημείο Αγνώστου Στρατιώτη. Το συλλαλητήριο του ΕΑΜ στις 3 Δεκεμβρίου. 2η στάση: Ρωσική εκκλησία (οδός Φιλελλήνων). Η επιχείρηση του ΕΛΑΣ για την κατάληψη του κτιρίου του Τμήματος Μεταγωγών της οδού Ναυάρχου Νικοδήμου στην Πλάκα. 3η στάση: Θάλου και Πιττακού. Η επίθεση του ΕΛΑΣ στο κτίριο του Α΄ Σώματος Στρατού στην Πλάκα. 4η στάση: Πλατεία Αγίας Αικατερίνης. Η επιχείρηση του ΕΛΑΣ για την κατάληψη του κτιρίου του Β΄ αστυνομικού τμήματος στην Πλάκα. 5η στάση: Διονυσίου Αρεοπαγίτου και Μητσαίων. Η πρώτη μάχη για την κατάληψη των στρατώνων του Συντάγματος Χωροφυλακής Μακρυγιάννη. 6η στάση: Διονυσίου Αρεοπαγίτου και Μακρυγιάννη. Η δεύτερη μάχη για την κατάληψη των στρατώνων του Συντάγματος Χωροφυλακής Μακρυγιάννη.

Μετά τη λήξη του περιπάτου θα πραγματοποιηθεί προβολή σπάνιου φωτογραφικού υλικού, με εικόνες των μαχών στους δρόμους της Αθήνας και συζήτηση με τον ιστορικό Μενέλαο Χαραλαμπίδη, στο αμφιθέατρο του Μουσείου της Ακρόπολης (Δ. Αρεοπαγίτου 15). Στον ίδιο χώρο θα διατίθεται προς πώληση το βιβλίο του Μενέλαου Χαραλαμπίδη «Δεκεμβριανά 1944. Η μάχη της Αθήνας», πάνω στο οποίο στηρίχθηκε η οργάνωση του περιπάτου. Α΄ προβολή 13:15 – 13:45 Β΄ προβολή 14:00 – 14:30 Στην αφετηρία του περιπάτου θα διανεμηθούν δελτία προτεραιότητας για τις προβολές στο αμφιθέατρο του Μουσείου της Ακρόπολης (220 άτομα ανά προβολή) *Ο Μενέλαος Χαραλαμπίδης είναι διδάκτορας Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και συγγραφέας δύο βιβλίων για τη δεκαετία του ’40: «Η εμπειρία της Κατοχής και της Αντίστασης στην Αθήνα» (2012) και «Δεκεμβριανά 1944. Η μάχη της Αθήνας» (2014).  Για το ίδιο θέμα δείτε επίσης εδώ: Τα Δεκεμβριανά (μέρος πρώτο) Ένα φωτογραφικό αφιέρωμα στο Δεκέμβρη του 1944 με το φακό του Dmitri Kessel.

Στην κόλαση των δύο πολέμων. Ευρώπη, 1914-1949

Ίαν Κέρσοου Στην κόλαση των δύο πολέμων  Ευρώπη, 1914-1949 ΙΣΤΟΡΙΑ - ΝΕΟΤΕΡΗ & ΣΥΓΧΡΟΝΗ Μετάφραση: Ελένη Αστερίου

Η μνημειώδης νέα ιστορία της σύγχρονης Ευρώπης

«Η τρομακτική, επικών διαστάσεων ιστορία που αφηγείται ο Ίαν Κέρσοου προκαλεί μετασεισμικές δονήσεις που συνδέονται με σημερινούς τίτλους ειδήσεων: Οι Πολωνοί στρατιώτες κλείνουν τα σύνορα … Άνοδος της αυστριακής δεξιάς … Ζοφερή έκθεση για την ανεργία … Σοκάρει η βρετανική ψηφοφορία … Οι Γερμανοί ζητούν κυρώσεις ενάντια στη Ρωσία … Βράζει η ευρωπαϊκή μεταναστευτική κρίση … Όλα αυτά θυμίζουν πολύ τα τύμπανα που ηχούσαν πριν από την κάθοδο της Ευρώπης στο “λάκκο της βαρβαρότητας” μέσα σ’ έναν αιώνα δύο παγκοσμίων πολέμων που σχεδόν κατέστρεψαν τον πολιτισμό της, για ν’ ακολουθήσουν 40 χρόνια Ψυχρού Πολέμου … Το Στην κόλαση των δύο πολέμων θα έπρεπε να είναι προαπαιτούμενο ανάγνωσμα σε κάθε καγκελαρία, κάθε γραφείο αρχισυντάκτη και κάθε τόπο όπου θερμόαιμοι ευρωσκεπτικιστές κάθονται να σκεφτούν.» The New York Times Book Review

ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΕΣ - ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑ - ΕΘΝΟΚΑΘΑΡΣΕΙΣ

ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΕΣ -  ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑ -  ΕΘΝΟΚΑΘΑΡΣΕΙΣ

Τετάρτη, 30 Νοεμβρίου 2016 και ώρα 18:30

στην αίθουσα εκδηλώσεων του Συλλόγου

(Ηρώων Πολυτεχνείου αρ. 47, Πειραιάς)

Εισηγητές:

Γιώργος Κόκκινος, Καθηγητής Ιστορίας και Διδακτικής της Ιστορίας του  Πανεπιστημίου Αιγαίου

«Ανάμεσα στην Κλειώ και την Θέμιδα»

Μάρκος Καρασαρίνης, Δρ. Ιστορίας, Δημοσιογράφος

«Οι δικαστές και οι ιστορικοί – Η άρνηση του ολοκαυτώματος στο εδώλιο»

Έλλη Λεμονίδου, Επ. Καθηγήτρια Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας του Πανεπιστημίου Πατρών

«Οι δίκες για το καθεστώς του ΒΙΣΥ στη μεταπολεμική Γαλλία»

Βλάσης Αγτζίδης, Δρ. Σύγχρονης Ιστορίας  του Αριστοτελείου  Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης

«Γενοκτονία στην Οθωμανική Ανατολή ως πεδίο ιδεολογικής αντιπαράθεσης»

Την εκδήλωση θα συντονίσει ο κ. Γιάννης Γεωργακαράκος, δικηγόρος Πειραιά

https://kars1918.wordpress.com/2016/11/28/dsa-peiraius/

Τα Νοεμβριανά του 1916 - 100 χρόνια μετά

01/12/2016- Journée d'étude Noemvriana

Journée d'étude / Ημερίδα

Jeudi 01 décembre
Πέμπτη 01 Δεκεμβρίου

Salle des conférences de l’École française d’Athènes / Αίθουσα διαλέξεων της Γαλλικής Σχολής Αθηνών


Les “Noemvriana” de 1916 - 100 ans après
Τα “Νοεμβριανά” του 1916 - 100 χρόνια μετά

Traduction simultanée / Ταυτόχρονη μετάφραση

École française d’Athènes - Πανεπιστήμιο Πατρών - ΕΛΚΕ - Mission centenaire

Organisation / Διοργάνωση
Λένα Κορμά EFA
Έλλη Λεμονίδου Πανεπιστήμιο Πατρών

Programme

Διαδρομές του παρελθόντος: Ο εμφύλιος πόλεμος στη δημόσια ιστορία και τη μνήμη

Διοργάνωση: Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας

 

2-3 Δεκεμβρίου 201

Ιωνικό Κέντρο (Λυσίου 11, Πλάκα)

Παρασκευή 2 Δεκεμβρίου

15.00-15.30

Εισαγωγικές Παρατηρήσεις: Πολυμέρης Βόγλης

15.30-17.40

Πρώτη συνεδρία: Αποτυπώσεις του Εμφυλίου στις τέχνες

Συντονιστής: Γιάννης Παπαθεοδώρου

Άρτεμις Ζερβού, Ίχνη του Εμφυλίου στην ιστορική διαδρομή της δημιουργίας, της έκθεσης και της υποδοχής του «Μνημείου της Μάχης της Πίνδου» του Χρήστου Καπράλου

Αλέξανδρος Τενεκετζής, Η δημόσια αναπαράσταση μιας δύσκολης μνήμης. Ο Εμφύλιος στη δημόσια γλυπτική τις δεκαετίες ’80 και ’90

Νόρα Ράλλη, Αστική παλίμψηστος τοιχοποιία και πολιτική μνήμη. Πολιτικά συνθήματα και ίχνη της περιόδου του Εμφυλίου Πολέμου στους αθηναϊκούς τοίχους

Βασιλική Καϊσίδου, Η μνήμη, η λήθη και η συγχώρεση: η αναπαράσταση των Παιδουπόλεων της Βασίλισσας Φρειδερίκης στη σύγχρονη ελληνική πεζογραφία

17.30-19.20

Δεύτερη συνεδρία: Ο Εμφύλιος στις οθόνες

Συντονιστής: Κωστής Καρπόζηλος

Γιώργος Ανδρίτσος, Ο Εμφύλιος στις ελληνικές ταινίες μυθοπλασίας μεγάλου μήκους από το 1974 μέχρι το 1989

Χρήστος Δερμεντζόπουλος, Ράνια Κοσμίδου, Οι διαμάχες για τις σύγχρονες κινηματογραφικές εικόνες του ελληνικού εμφυλίου στη δημόσια σφαίρα

Γιάνης Γιανουλόπουλος, Ο ελληνικός εμφύλιος ως "Κρυμμένος Πόλεμος/Hidden War" στις βρετανικές μικρές οθόνες κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του '80: Μαρτυρίες, αντικρουόμενες αφηγήσεις, δημόσια ιστορία

Μαρία Κωλέτση, Ο ελληνικός εμφύλιος (1946-1949) στο διαδίκτυο

19.40-21.00

Τρίτη συνεδρία: Εμφύλιος πόλεμος και ψυχικό τραύμα

Συντονιστής: Τάσος Σακελλαρόπουλος

Χαρά Καραμανωλάκη, Η κληρονομιά του τραύματος. Πότε ένας πόλεμος τελειώνει;

Γρηγόρης Μανιαδάκης, Το δήθεν χαμένο παρελθόν. Ο Μανόλης Αναγνωστάκης και η κρυπτική μνήμη

Συζητητές: Πολυμέρης Βόγλης, Τάσος Σακελλαρόπουλος

Σάββατο 3 Δεκεμβρίου

10.00-11.50

Τέταρτη συνεδρία: Η μνήμη της βίας και η τοπική διάσταση

Συντονιστής: Νίκος Βαφέας

Κωνσταντίνα Μπάδα, Μορφές κρατικής βίας στον εμφύλιο και μετά από αυτόν, βιωμένες εμπειρίες, κοινωνικές μνήμες και ταυτότητες

Αλέξης Ντάσιος, «Αποκηρύσσομεν τον ξενοκίνητον κομμουνισμόν…». Αναβιώσεις εμφυλιοπολεμικής μνήμης στη Λάρισα των πρώτων χρόνων της Χούντας

Κατερίνα Αναγνωστάκη, Το φάντασμα της κατακραυγής της κοινωνίας: οι δυσκολίες της αδιαίρετης μνήμης

Τάσος Κωστόπουλος, Ο φόνος της δασκάλας και άλλες ιστορίες. Μνήμη και λήθη της εμφύλιας βίας σ’ ένα ορεινό χωριό της Ρούμελης

12.10-14.00

Πέμπτη συνεδρία: Πολιτικές της μνήμης και θεσμικοί λόγοι

Συντονιστής: Ηλίας Νικολακόπουλος

Κατερίνα Πάπαρη, «Πήραμε επικίνδυνο κατήφορο…»: όψεις του εθνικού αφηγήματος των εθνικοφρόνων διανοούμενων στη δεκαετία του ’50

Αντώνης Μάτσος, Περιμένοντας την επανάσταση: Η αναβίωση του λόγου περί Εμφυλίου από την ΕΡΕ και τον Τύπο της Δεξιάς κατά το πρώτο έτος της Κυβερνήσεως της Ενώσεως Κέντρου (1963-1964)

Μάνος Αυγερίδης, «Tα επακολουθήσαντα μετά την απελευθέρωσιν δεινά». Εμφύλιος διχασμός και εθνική ενότητα σε τρία αντιστασιακά χρονικά της δεκαετίας του 1960

Μάγδα Φυτιλή, Μνήμη, Λήθη και Συμφιλίωση: οι διαδρομές της θεσμικής και της παραταξιακής μνήμης του Εμφυλίου

15.30-17.10

Έκτη συνεδρία: Ο Εμφύλιος πόλεμος στη σχολική εκπαίδευση

Συντονιστής: Χάρης Αθανασιάδης

Λάμπρος Παπαδήμας, Ο εμφύλιος πόλεμος στην ελληνική εκπαίδευση: αμφισβήτηση, αποσιώπηση και αμηχανία

Μαρία Στυλιανού, Ο ρόλος των εκπαιδευτικών στη διαμεσολάβηση της κυρίαρχης εθνικής ιστορικής αφήγησης για τον εμφύλιο πόλεμο. Ο Τριπλός Εορτασμός, ο δημόσιος λόγος και η διαχείριση της μνήμης στις τοπικές κοινωνίες. Η περίπτωση της Καβάλας (1949-1974)

Καλλιόπη Στίγκα, Ο Εμφύλιος Πόλεμος μέσα από το λογοτεχνικό και μουσικό έργο του Μίκη Θεοδωράκη: ένα μοντέλο διαθεματικής διδασκαλίας για τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση

17.30-19.20

Έβδομη συνεδρία: Τόποι/Κοινότητες Μνήμης

Συντονιστής: Βαγγέλης Καραμανωλάκης

Μάριος Αθανασόπουλος, «Πηγάδα» Μελιγαλά: Η διαιρεμένη μνήμη

Ελένη Κούκη, Τα στρατιωτικά νεκροταφεία του Εμφυλίου Πολέμου. Οι πολιτικές των οστών και η εδαφικοποίηση της απώλειας

Φίλιππος Κάραμποτ, Αλεξάνδρα Πατρικίου, Εννοιολογήσεις και αναπαραστάσεις του Εμφυλίου σε εθελοντικές συσσωματώσεις (1945-μέσα δεκαετίας του ’60)

Μαρία Σπηλιωτοπούλου, Η «Κίνηση Ενωμένη Εθνική Αντίσταση» και η συμβολή της στη διαμόρφωση της συλλογικής μνήμης για τον εμφύλιο

Οργανωτική Επιτροπή: Μάνος Αυγερίδης, Ρίκη Βαν Μπούσχοτεν, Πολυμέρης Βόγλης, Ελένη Πασχαλούδη, Τάσος Σακελλαρόπουλος

Mε αφορμή τη σημερινή επέτειο...

Τα ψυχολογικά τρικ των Συμμάχων για το ηθικό των πολιτών στον Β' Παγκόσμιο

Τα μυστικά και οι κατάσκοποι, οι 86 κανόνες, οι φήμες, το ‘V’ της νίκης, ο κώδικας Μορς και η 5η Συμφωνία του Μπετόβεν, η σάτιρα και πώς η βρετανική προπαγάνδα αναγκάστηκε στην περίπτωση του Στάλιν και της ΕΣΣΔ να μετατρέψει έναν εχθρό σε σύμμαχο...

Ο ιστορικός David Welch, συγγραφέας του νέου βιβλίου «Persuading the People: British Propaganda in World War II» (Πείθοντας τον λαό: Η βρετανική προπαγάνδα στο Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο»), αποκαλύπτει σύμφωνα με το BBC, άγνωστα στοιχεία για τον πόλεμο μέσα στον πόλεμο -τον πόλεμο της προπαγάνδας.

Μυστικά και κατάσκοποι
Παρά το γεγονός ότι η λέξη «προπαγάνδα» υποδηλώνει παραπληροφόρηση, η Βρετανία τη χρησιμοποίησε κατά κόρον κατά τη διάρκεια του Β 'Παγκοσμίου Πολέμου προκειμένου να τονώσει το ηθικό των πολιτών της.
Η κυβέρνηση έθεσε σε εφαρμογή μια σειρά από ψυχολογικά τρικ, γνωρίζοντας βεβαίως, ότι έπρεπε να μοιάζουν όσο το δυνατόν πιο αληθοφανή.
«Το υπουργείο Πληροφοριών (MOI) καταργήθηκε αμέσως μετά τον A Παγκόσμιο Πόλεμο, διότι η επίσημη προπαγάνδα είχε συνδεθεί μοιραία με το ψέμα και την εξαπάτηση» λέει ο David Welch.

«Όταν το ΜΟΙ επανιδρύθηκε στο Β 'Παγκόσμιο Πόλεμο, το υπουργείο είχε πλήρη επίγνωση του κυνισμού που εμπεριέχει η προπαγάνδα. Εξού και αποφασίστηκε ότι, με εξαίρεση όσων κρίνονταν ως επιβλαβή ή απίστευτα, όποτε ήταν δυνατόν, έπρεπε να λέγεται η αλήθεια».
Οι 86 κανόνες 
Ο πρώην γενικός διευθυντής του BBC, John Reith διορίστηκε υπουργός Πληροφοριών το 1940.
«Ο Reith έθεσε δύο θεμελιώδη αξιώματα για το υπόλοιπο του πολέμου: Η είδηση ​​ταυτίζεται με τις «επιθέσεις - σοκ της προπαγάνδας» και η προπαγάνδα οφείλει να λέει «την αλήθεια και μόνο την αλήθεια και, όσο το δυνατόν πιο κοντά σε ό,τι είναι όλη η αλήθεια», λέει ο Welch.
Αυτό δεν εμπόδισε το MOI από το να χρησιμοποιήσει δοκιμασμένες τεχνικές για τη  χειραγώγηση της κοινής γνώμης.
Σε έκθεση του Chatham House, το 1939, καταγράφονται 86 βασικοί κανόνες για τη χειραγώγηση της κοινής γνώμης, όπως ότι «η προπαγάνδα πρέπει να δημιουργεί προ-σχεδιασμένες εντυπώσεις».

Στο βιβλίο του, το οποίο είναι έκδοση της Βρετανικής Βιβλιοθήκης, ο Welch γράφει: «Είναι ενδιαφέρον το γεγονός ότι, [οι κανόνες] αποκαλύπτουν ότι εκείνοι οι οποίοι συνέταξαν το απόρρητο έγγραφο ήταν εξοικειωμένοι με την άποψη του Χίτλερ περί προπαγάνδας όπως καταγράφεται στο βιβλίο του Mein Kampf («Ο Αγών μου»).
Και όχι μόνο ότι γνώριζαν και ήταν εξοικειωμένοι, αλλά επιπλέον, ότι ενέκριναν τις χιτλερικές αρχές της προπαγάνδας.
«Για παράδειγμα, υπάρχει έγγραφο στο οποίο αναφέρεται ότι το ζητούμενο είναι η απεύθυνση στο ένστικτο των μαζών και όχι στη λογική τους, ενώ τονίζεται η σημασία της ‘οικοδόμησης’ πάνω σε συνθήματα και της ανάγκης για τη συνεχή επανάληψη τους».
Οργή εναντίον (ναζιστικής) μηχανής
Οι αφίσες, τα φυλλάδια και οι ταινίες που περιλαμβάνονται στην έκδοση αποκαλύπτουν το εύρος των «προσεγγίσεων» του ΜΟΙ.
Μία εξ αυτών είχε τίτλο «Καμπάνια Θυμός». «Μπορεί αρχικά να είχε αποφασιστεί ότι η αλήθεια  θα είναι το βασικό όπλο με το οποίο θα επιτεθούν στον εχθρό που έχει τρυπώσει στο μυαλό των ανθρώπων, ωστόσο, μετά τα πικρά, δραματικά γεγονότα που συνέβησαν το καλοκαίρι και το φθινόπωρο του 1940, το ΜΟΙ έβαλε μπροστά την καμπάνια ‘Θυμός’ και η βρετανική προπαγάνδα υιοθέτησε πιο δραστική προσέγγιση υπογραμμίζοντας τη βιαιότητα των Ναζί» γράφει ο Welch.

Η καμπάνια Θυμός ήθελε να υποβάλει τους πολίτες σε σοκ. Να σπάσει αυτό που το ΜΟΙ χαρακτήριζε ως «επικίνδυνο εφησυχασμό», εξού και χρησιμοποιήθηκαν μηνύματα, όπως «Ο εχθρός είναι προ των πυλών, θα φέρει οργή και καταστροφή, θα σφαγιάσει γυναίκες και παιδιά».
Σε ραδιοφωνική εκπομπή του BBC, ο συγγραφέας JB Priestley μιλούσε για το «φωτεινό πρόσωπο» της Γερμανίας: Τη μουσική, την τέχνη, τα όμορφα τοπία.
Και στη συνέχεια προειδοποιούσε: «Μετά ήρθαν οι Ναζί ... το φωτεινό πρόσωπο χάθηκε, φανερώθηκε ένα πρόσωπο σκοτεινό με στρατιώτες, τη φρικτή Γκεστάπο και τα αιματοβαμμένη υπόγεια της».

Οι φήμες λένε
«Η δοκιμασία του καθολικού πολέμου -ακόμη περισσότερο από του Μεγάλου Πολέμου- είναι η στιγμή κατά την οποία απαιτείται να πέσουν ακόμη και οι πολίτες, να συμμετέχουν (και ενδεχομένως να υποφέρουν) σε μαζική κλίμακα», λέει ο Welch στο BBC.
«Το ηθικό αναγνωρίστηκε ως σημαντικός παράγοντας και η προπαγάνδα το ανέδειξε σε ουσιαστικό όπλο.
Για πρώτη φορά, στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, καταγράφεται ότι ο ‘πόλεμος του λαού’ είναι εξίσου σημαντικός με τον πόλεμο στο μέτωπο».
Μέρος αυτής αντίληψης  είναι οι προειδοποιήσεις ότι μεταξύ των πολιτών κινούνται κατάσκοποι. Η πτώση της Γαλλίας και η εκκένωση της Δουνκέρκης, γράφει ο Welch, «δημιούργησε την πεποίθηση ότι υπάρχει μια ‘Πέμπτη Φάλαγγα’ που λειτουργεί ως εμπροσθοφυλακή των Γερμανών».

Η καμπάνια του ΜΟΙ «Οι απρόσεκτες κουβέντες κοστίζουν ζωές» επικεντρώθηκε στην ιδέα του «εχθρού εκ των έσω» και προέτρεψε τους ανθρώπους να είναι διακριτικοί.
«Ως έσχατη λύση τους ζητήθηκε να ενημερώνουν την αστυνομία για περίεργους τύπους» γράφει ο Welch.
‘V’ για τη νίκη
Μία από τις πιο επιτυχημένες καμπάνιες, το «V για τη νίκη», ξεκίνησε από το BBC τον Ιούλιο του 1941.
«Είναι εμπνευσμένο από τον Victor de Laveleye, πρώην Βέλγο υπουργό Δικαιοσύνης και διευθυντή του βελγικών γαλλόφωνων εκπομπών στο BBC.
Ο οποίος παρότρυνε τους συμπατριώτες του να χρησιμοποιήσουν το γράμμα V ως ‘σήμα κατατεθέν’, δεδομένου ότι είναι το πρώτο γράμμα της γαλλικής λέξης για τη νίκη (Victoire), της φλαμανδικής και της ολλανδικής για την ελευθερία (vrijheid) και, φυσικά, της αγγλικής λέξης «victory», καθιστώντας το έτσι, ένα πολυ-εθνικό σύμβολο αλληλεγγύης», εξηγεί ο Welch.

«Η εκστρατεία παρότρυνε τους ακροατές στην ήδη κατεχόμενη από τους Ναζί Ευρώπη να δέιχνουν την υποστήριξή τους στους Συμμάχους σχηματίζοντας το γράμμα V, όπου μπορούσαν».
Ο κώδικας μορς και η 5η Συμφωνία του Μπετόβεν
Ο κώδικας Μορς για το γράμμα V (dot-dot-dot-παύλα) φάνηκε να ‘εφαρμόζεται’, να αντιστοιχεί στις τέσσερις πρώτες νότες της διάσημης 5ης Συμφωνία του Μπετόβεν και ο Douglas Ritchie από την ευρωπαϊκή υπηρεσία του BBC τον διάλεξε ως σήμα αρχής στη ραδιοφωνική εκπομπή του.
«Οι ακροατές άρχισαν να αναπαράγουν τον ήχο αυτόν με όποιο τρόπο μπορούσαν, ως σύμβολο αντίστασης», γράφει ο Welch.

«Σε όλη την κατεχόμενη Ευρώπη, οι άνθρωποι απεικόνιζαν το σύμβολο V και χτυπούσαν ρυθμικά αναπαράγοντας τον ήχο αυτόν σε ένδειξη αλληλεγγύης. Παρότι το σύνθημα απευθυνόταν στις υπό γερμανική κατοχή χώρες, γράφει ο Welch, απογειώθηκε στη Βρετανία. Στις 19 Ιουλίου του 1941, ο Ουίνστον Τσόρτσιλ ξεκίνησε ομιλία του σχηματίζοντας το γράμμα - σύμβολο V».
Γελοιοποίηση
Η «προπαγάνδα της θηριωδίας» που «επικεντρώθηκε στη μεγάλη βιαιότητα του εχθρού - ιδιαίτερα τη βία εναντίον αμάχων, απέτυχε.
«Η βρετανική κοινή γνώμη στα μέσα του πολέμου κατέληξε στο συμπέρασμα ότι πρόκειται για ιστορίες υπερβολικές ή κατασκευασμένες».

Οπότε, μετά τη βαρβαρότητα των Ναζί και την εκστρατεία Θυμός, η βρετανική κυβέρνηση βρήκε άλλο τρόπο να να ξεφουσκώσει, να αποδυναμώσει τον εχθρό: Τη σάτιρα.
«Μεγάλο μέρος της βρετανικής προπαγάνδας στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο χαρακτηρίστηκε από το χιούμορ» λέει ο Welch αναφερόμενος σε ραδιοφωνικές κωμικές εκπομπές, όπως το It’s That Man Again του Tommy Handley. Οι χαρακτήρες αγαπήθηκαν και τα συνθήματα τους έγιναν σημεία αναφορά στην καθημερινή ζωή».
Ο Welch περιγράφει επίσης κάτι που θα έκανε θραύση στα σημερινά social media: «Το 1941, ο σκηνοθέτης ο Charles Ridley μοντάρισε για τον MOI, με πραγματικά έξυπνο τρόπο, πλάνα των Ναζί που παρελαύνουν το 1943 στη Νυρεμβέργη με το γνωστό βάδισμα της χήνας (από την ταινία της Leni Riefenstahl «Ο θρίαμβος της θέλησης»). Το μοντάζ και το μιξάζ έγιναν πάνω στη δημοφιλή μελωδία The Lambeth Walk και η ταινία, με τίτλο Germany Calling προβλήθηκε στα κινηματογραφικά Επίκαιρα.
Μετατρέποντας έναν εχθρό σε σύμμαχο
Ενώ το MOI έπαιξε την προπαγάνδα πάνω στα γνωστά στερεότυπα, για κάποιες από τις καμπάνιες της, χρειάστηκε διαφορετική προσέγγιση.
«Τα στερεότυπα αποδείχθηκαν δύσκολα στην περίπτωση της ΕΣΣΔ (ένας εχθρός που έγινε σύμμαχος)», λέει ο Welch.

«Το MOI το αντιμετώπισε αγνοώντας σε μεγάλο βαθμό τη σοβιετική ιδεολογία και επικεντρώνοντας την προπαγάνδα του στη «συντροφικότητα» και στον αγώνα απέναντι στον κοινό εχθρό, με τσιτάτα  όπως «Ο αγώνας τους είναι αγώνας μας».
Υπάρχει μία αφίσα που γράφει «Ζήτω ο Κόκκινος Στρατός! Χαιρετισμούς από τον βρετανικό λαό». Όταν οι σοβιετικές δυνάμεις ανακατέλαβαν το Στάλινγκραντ τον Φεβρουάριο του 1943, το ΜΟΙ διοργάνωσε μια γιορτινή βραδιά στο Royal Albert Hall με αναγνώσεις από τον Λόρενς Ολίβιε και τον Τζον Γκίλγουντ. Η κυβέρνηση ανακήρυξε την ημέρα ως Red Army Day, (Ημέρα του Κόκκινου Στρατού), μια μέρα με μουσική και θεάματα για όλες  τις βρετανικές πόλεις.
«Ο Στάλιν, που παλαιότερα παρουσιαζόταν από τη βρετανική προπαγάνδα ως δόλιος και δικτάτορας, ξαφνικά μεταμορφώθηκε σε καλόκαρδο 'θείο Τζο'», γράφει ο Welch.
«Με σημείο αιχμής το θάρρος και το μαχητικό πνεύμα του ρωσικού λαού και την παρουσίαση του Στάλιν ως ενός καλόκαρδου εθνικιστή, η βρετανική προπαγάνδα παρέκαμψε τις τυχόν ασυνέπειες της ως προς τον τρόπο με τον οποίον διαχειρίστηκε τη Σοβιετική Ένωση στην προπολεμική περίοδο».

Πηγή:  http://tvxs.gr/news/istoria/ta-psyxologika-trik-ton-symmaxon-gia-ithiko-ton-politon-ston-b-pagkosmio

Oral History Review

Celebrate 50 years of oral history research

Browse our website Forward email Share email

OHA@50: New Virtual Issue This year marks the 50th anniversary of the Oral History Association. The Oral History Review is celebrating with its first ever virtual issue, coordinated by the journal’s editors in collaboration with OHA members who shared their nominations. Explore a collection of fifteen highly influential OHR articles that probe the nature and value of oral history—freely available for a limited time.     Start reading »

This virtual issue, the first produced by the Oral History Review’s editors, is presented in celebration of the Oral History Association’s fiftieth anniversary. It brings together fifteen articles, all previously published in the Review, that probe the nature and value of oral history. That theme is, admittedly, capacious, and it was purposely chosen to showcase some of the most influential work published in the journal. The aim of this virtual issue is to show how understanding of these essential aspects of our practice has been explored in the pages of the Review since it began publication in 1973. Editors' Introduction Kathryn Nasstrom, Troy Reeves, and Andrew Shaffer Black History, Oral History, and Genealogy Alex Haley, Issue 1.1, 1973 Can Anyone over Thirty Be Trusted: A Friendly Critique of Oral History Ron Grele, Issue 6.1, 1978 Oral History and Hard Times: A Review Essay Michael Frisch, Issue 7.1, 1979 Why Call It "Oral History"? Searching for Early Usage of a Generic Term Charles T. Morrissey, Issue 8.1, 1980 Oral History and the Writing of Ethnic History: A Reconnaissance into Method and Theory Gary Y. Okihiro, Issue 9.1, 1981 Developing a Critical Dialogue about Oral History: Some Notes Based on an Analysis of Book Reviews Linda Shopes, Issue 14.1, 1986 Beginning Where We Are: Feminist Methodology in Oral History Kathryn Anderson, Susan Armitage, Dana Jack, and Judith Wittner, Issue 15.1, 1987 History-Telling and Time: An Example from Kentucky Alessandro Portelli, Issue 20.1, 1992 "Do I Like Them Too Much?": Effects of the Oral History Interview on the Interviewer and Vice-Versa Valerie Yow, Issue 24.1, 1997 "We Know What the Problem Is": Using Oral History to Develop a Collaborative Analysis of Homelessness from the Bottom Up Daniel Kerr, Issue 30.1, 2003 Kissing Cousins: Journalism and Oral History Mark Feldstein, Issue 31.1, 2004 Before Columbia: The FWP and American Oral History Research Jerrold Hirsch, Issue 34.2, 2007 The Limits of Oral History: Ethics and Methodology amid Highly Politicized Research Settings Erin Jessee, Issue 38.2, 2011 The Affective Power of Sound: Oral History on Radio Siobhán McHugh, Issue 39.2, 2012 Shifting Questions: New Paradigms for Oral History in a Digital World Steve Cohen, Issue 40.1, 2013