Εμμανουήλ Κριαράς (1906-2014)

 Πρόσφατα έφυγε από τη ζωή ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες διανοούμενους. Με αφορμή τον θάνατο του καθηγητή Εμμανουήλ Κριαρά, το ΑΠΕ-ΜΠΕ επανέλαβε τη μετάδοση της τελευταίας του συνέντευξης, που έδωσε  στις 28 Νοεμβρίου 2013, ανήμερα των 107ων γεννεθλίων του.

Το πλήρες κείμενο της συνέντευξης έχει ως εξής:

«Το ξέρω καλά. Οι περισσότεροι - ειδικά κάποιοι νεόκοποι από τις τηλεοράσεις που έρχονται να με δουν, να μου ζητήσουν 'δηλώσεις', δεν είναι γιατί γνωρίζουν και εκτιμούν το έργο και την προσωπικότητά μου. Είναι η ηλικία μου που τους κάνει εντύπωση. Δεν επεπόθησα ξέρετε τόσο μακρύ βίο... Έγινε. Δεν θέλω πια άλλο να ζήσω. Η χαρά μου (η αγαπημένη μου σύζυγος) έφυγε. Ο έρωτας– τον οποίο η ύπαρξή της και μόνο μου ενέπνεε, ο έρωτας για τη ζωή, τη δημιουργία και την εργασία, για τη δημιουργία, δεν υπάρχει πια. Οπότε, σας ευχαριστώ για τις ευχές και τα δώρα αλλά... είναι πλέον περιττά. Και η εποχή μας δεν το θέλει το περιττό..»

Ο Εμμανουήλ Κριαράς, ο φιλόλογος, ομότιμος καθηγητής της Φιλοσοφικής σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, “η γηραιότερη εν ζωή προσωπικότητα της Ελλάδας” (σύμφωνα με τις ηλεκτρονικές εγκυκλοπαίδειες) σβήνει σήμερα τα 107 κεριά των... περασμένων ημερών του. Γεννήθηκε στις 15 (με το Ιουλιανό ημερολόγιο που ίσχυε τότε)/28 Νοεμβρίου του 1906 στον Πειραιά.

Με αφορμή αυτά τα 107α γενέθλια, με αιτία την απόλυτη πνευματική του διαύγεια (παραμένει παρά τα κινητικά προβλήματα που αντιμετωπίζει εσχάτως, πνευματικά διαυγέστερος πολλών εξ ημών των ηλικιακά νεωτέρων...), αλλά και τη ματαιωμένη προ πολλού ανάγκη όλων μας για τη διατήρηση των “προτύπων”, μια “συμβουλή” για τη διαμόρφωση μεθόδων συνέχειας, το ΑΠΕ-ΜΠΕ επιχείρησε μια ακόμη συζήτηση με τον υπεραιωνόβιο καθηγητή.

Ζει πάντα εκεί, στο διαμέρισμα του δευτέρου ορόφου της οδού Αγγελάκη, ανάμεσα σε βιβλία, χαρτιά, στυλό, λεξικά, φωτογραφίες (κυρίως της συζύγου του), μερικές παλιές πολυθρόνες, μια κλειστή (πάντα) τηλεόραση, λίγες εφημερίδες (“δεν αγοράζω πια τέσσερις την ημέρα, τις μείωσα... δεν έχουν πια ειδήσεις” λέει μάλλον απογοητευμένος) και την... “απέραντη στοργή που μου δείχνει η Αρτέμιδα, την οποία ευχαριστώ” (συμπληρώνει εμφατικά)...

Τα σημερινά του γενέθλια (τιμώνται πάντα από τους φίλους και συνεργάτες του- ή έστω όσους απ' αυτούς απέμειναν εν ζωή), “θα είναι κάτι λιτό. Απλώς θα μαζευτούμε να φάμε μαζί. Η εποχή δεν επιτρέπει πλέον τα περιττά...”.

“Δεν ήλπιζα τόσο μακρά ζωή... Θυμάμαι– ξέρετε -τον κομήτη του Χάλεϋ, την εμφάνιση του Βενιζέλου, παρέστην – μικρό παιδί- σε ένοπλο συλλαλητήριο στην Κρήτη...”.

”Δεν θέλω πλέον να ζω. Θέλω να διατηρήσω την αισιοδοξία μου αλλά δεν μου το επιτρέπουν τα 'πράγματα', όπως έχουν καταστεί. Και σε κοινωνικό και σε προσωπικό επίπεδο. Κοινωνικά, μ' αυτή την κατάπτωση την οικονομική, αλλά όχι μόνο. Είναι πολιτικό το πρόβλημα και βεβαίως και πρόβλημα παιδείας. Ο Έλληνας έχει τον... ηρωισμό να θαυμάζει τους αρχαίους - χωρίς, όμως, να τους γνωρίζει, ούτε να τους καταλαβαίνει. Έτσι, γιατί τον βολεύουν...

Παράλληλα, φροντίζει για τον διορισμό του 'ανάξιου' συνήθως παιδιού του σε βάρος του άξιου παιδιού του διπλανού, ο οποίος δεν έχει τις ίδιες... γνωριμίες, φροντίζει να δουλεύει όσο το δυνατό λιγότερο, να πάει αργότερα και να φεύγει νωρίτερα από τη δουλειά του, να βάζει στην τσέπη του ό,τι και όσο μπορεί ο καθένας– όχι μόνο οι πολιτικοί- απ' αυτά που δεν του ανήκουν, να μισεί και να υπονομεύει τον 'άλλο', να...”.

-Δηλαδή, “μαζί τα φάγαμε”;
-“Ενέχει μια μεγάλη αλήθεια αυτή η ρήση. Υπό την έννοια της νοοτροπίας που έχει επικρατήσει. Λείπει η εθνική αλληλεγγύη και επικρατεί- ακόμα και σήμερα εν μέσω αυτής της ανθρωποφονικής κρίσης -το ατομικό συμφέρον”.
-Ψηφίζετε; Πώς μορφοποιείται- στα ελληνικά πολιτικά δεδομένα του σήμερα -το όραμά σας περί του δημοκρατικού σοσιαλισμού ως “τη μόνη λύση”;

-“Μέχρι πρόσφατα το έκανα. Τώρα δεν με βαστούν τα πόδια μου να πάω στο εκλογικό κέντρο. Είχα τοποθετηθεί και στο ψηφοδέλτιο επικρατείας του ΠΑΣΟΚ. Μου είχε τηλεφωνήσει τότε ο κ. Πετσάλνικος για να ζητήσει την έγκρισή μου και του είχα πει- θυμάμαι –ότι αποδέχομαι, αλλά... θα ήθελα να είναι πιο σοσιαλιστικό το κόμμα... Δυστυχώς, δεν τα κατάφερε... Ύστερα... όχι, όχι δεν είμαι υπέρ του ΣΥΡΙΖΑ. Δεν έχω εμπιστοσύνη σ' αυτά που λέει ο κ. Τσίπρας, ούτε το ΚΚΕ. Τον κομμουνισμό τον γνωρίσαμε στη Ρωσία έτσι όπως εφαρμόστηκε ... Ήμουν υπέρ του κ. Κουβέλη. Πίστευα πως είναι αυτός που εκφράζει μια αριστερή πολιτική, αλλά δημοκρατική. Όπως ήταν και το όνομα του κόμματός του. Είναι λυπηρό, όμως, το ότι και σ' αυτό τον πολιτικό χώρο υπήρξαν εσωτερικές διαφωνίες και διασπαστικές κινήσεις που οδήγησαν και στην αποχώρησή του από την κυβέρνηση”.

-Κι αν σας ρωτούσα και πάλι, “τι να κάνουμε”;
-“Πρώτον οι νέοι να μην φεύγουν στο εξωτερικό. Να μάθουν να επιμένουν και να υπομένουν. Χάνουμε το αίμα μας ως έθνος με τη φυγή των νέων. Δεύτερον: ΝΑ μείνουν εδώ, να δουλέψουν, να αγαπήσουν την εργασία, να μην απεργούν (ειδικά οι δάσκαλοι, οι γιατροί...) Και τρίτον... εγώ να φύγω... Κουράστηκα πια. Δεν θέλω άλλο να ζω για να βλέπω αυτή την κατάσταση”.

-Είναι που εξέλειπε ο έρωτας; Έτσι όπως το θέσατε προ ολίγων ετών– υπό την έννοια της αέναης επιδίωξης του ιδανικού;
-“Επίστεψα βαθιά στον έρωτα! Αρκεί βέβαια να έχει εκδήλωση και από τις δύο πλευρές. Προσωπικά, έζησα ευτυχισμένο βίο. Η γυναίκα μου, με την οποία έζησα 65ετή κοινό ευτυχισμένο βίο, κατανοούσε, κι εγώ εκείνη. Ερωτευτήκαμε και οι δύο την εργασία, τη δημιουργία, ο ένας τον άλλο... Επίστεψα πολύ στον έρωτα... Είναι αυτός που σε βοηθά να ζεις και να δημιουργείς. Είναι αυτό που λείπει ίσως σήμερα...”.
 
-Και η έλλειψη απογόνων; Είναι κάτι που αν μπορούσατε θα αλλάζατε;
-“Είναι γεμάτο το σπίτι, οι βιβλιοθήκες με... απογόνους μου (τα βιβλία του). Το πρόβλημα υγείας της συζύγου μου δεν μας επέτρεψε να αποκτήσουμε παιδιά. Είναι ένα στοίχημα η τεκνοποιία... Και αποδεικνύεται ότι είναι ευτύχημα ή δυστύχημα... Τελικώς, ευτυχώς που δεν έχω παιδιά. Τουλάχιστον –αν και τα δικά μου παιδιά θα ήταν σήμερα πολύ μεγάλα- δεν θα χρειαζόταν και θα κινδύνευαν να αναγκαστούν να φύγουν από τη χώρα... λόγω της κρίσης”...
...“Τη βλέπω ξέρετε πολύ συχνά στον ύπνο μου... (τη σύζυγο του Αικατερίνη Στρυφτού-Κριαρά). Θα ήθελα και να ...αναστηθεί, αλλά δεν γίνεται”.

“Είμαστε τραγικές μορφές. Το γεγονός ότι έχουμε συνείδηση δεν νομίζω ότι είναι στοιχείο ουσιαστικής ευτυχίας. Ο άνθρωπος ζει πιο ευτυχισμένα όταν δεν έχει συνείδηση της τραγικότητας της ζωής του. Εγώ -δυστυχώς- την έχω. Επιθυμία μου είναι πλέον να μη ζήσω. Είναι βάρος πια η ζωή μου” έλεγε προ επταετίας–μόλις που είχε “κατακτήσει” το “Αιωνόβιος”.

Άλλαξε σύντομα γνώμη. Δυο-τρία χρόνια μετά, δήλωνε: “Όχι δεν φοβάμαι το θάνατο. Δεν θέλω όμως να πεθάνω αμέσως... Θέλω να ολοκληρώσω τις εκκρεμότητες των κειμένων μου".

“Απόλογος Βίου”
Είναι αυτές οι εκκρεμότητες που ολοκλήρωσε ήδη. Το τελευταίο βιβλίο του βρίσκεται ήδη στο τυπογραφείο κι έχει τον τίτλο “Απόλογος Βίου”.

“Προσθέτω ό,τι ίσως παρέλειψα στις προηγούμενες εργογραφίες και βιογραφίες μου. Αυτά που σας είπα στις κατά καιρούς συζητήσεις μας. Για τη ζωή μου, τη Γυναίκα μου, τις δραστηριότητες μου».

Captain Swing

Captain Swing

by Eric Hobsbawm and George Rudé

The classic social history of the great English agricultural uprising of 1830, from two of the greatest modern historians

Sir
      Your name is down amongst the Black hearts in the Black Book and this is to advise you and the like of you, who are Parson Justasses, to make your wills
      Ye have been the Blackguard Enemies of the People on all occasions, Ye have not yet done
               as ye ought
                           – Swing

In our increasingly mechanized age, the Swing revolts are a timely record of the relationship between technological advance, labour and poverty. With the onset of the Industrial Revolution, capitalism swept from the cities into the countryside, and tensions mounted between agricultural workers and employers.

From 1830 on, a series of revolts, known as the "Swing" shook England to its core. Landowners wanting to make their land more profitable started to use machinery to harvest crops, causing widespread misery among rural communities. Captain Swing reveals the background to that upheaval, from its rise to its fall, and shines a light on the people who tried to change the world and save their livelihoods.

40 χρόνια Μεταπολίτευση...

Αδίδακτη ύλη... Του Παντελή Μπουκάλα, "Καθημερινή", 25-7-2014

Δεν μας διδάσκει πολλά η Ιστορία. Και ας συνηθίζουμε να ισχυριζόμαστε το αντίθετο στα διαγγέλματά μας. Κι αν δεν καταφέρνουν να είναι διδακτικά τα διακόσια ή τα χίλια χρόνια, πρέπει να είμαστε ιδιαίτερα επιφυλακτικοί με τη διδακτική και παραδειγματική ισχύ των σαράντα, όσων πέρασαν από την επιστροφή της δημοκρατίας «στον τόπο που γεννήθηκε», όπως λέμε καυχώμενοι. Χωρίς πάντως να πολυξέρουμε ή να πολυνοιαζόμαστε για το τι είδους δημοκρατία επινόησαν και έζησαν οι αρχαίοι Ελληνες, οι Αθηναίοι μάλλον· ποιες καλές μοίρες προίκισαν το νεογέννητο και ποιες δύστροπες το ταλαιπώρησαν από τα πρώτα του βήματα. Οι αρχαίοι φιλόσοφοι και ιστορικοί μάς κληροδότησαν τον ωφέλιμο στοχασμό τους για τα ζητήματα αυτά (άσχετα αν «στον τόπο που γεννήθηκαν» δεν έχει εκδοθεί ακόμα ολόκληρη η αρχαιοελληνική γραματεία, εν έτει 2014 μ.Χ.). Και ο Αριστοφάνης επίσης. Μόνο που βολευτήκαμε να τον τσαλακώνουμε μέσα στο σχήμα του βωμολόχου καλαμπουριτζή («επικαιροποιώντας» τον βιαίως, για να προκαλέσουμε επιπόλαια γέλια) ή του φανατικού αντιδημοκράτη, επειδή έδειξε πόσο γρήγορα η άμεση δημοκρατία υποχώρησε σε αντιπροσωπευτική, με την ισχύ να περνάει όλη από τον δήμο στους «εκλεκτούς» του, συνήθως δημαγωγούς. Επανάληψη την επανάληψη, πάντως, κάποια πράγματα κοντεύουμε να τα αποστηθίσουμε. Οτι, λ.χ., όσο σπουδαίος κι αν είναι ο ρόλος των προσωπικοτήτων, για να εμπνεύσουν και να οργανώσουν, δεν παίρνουν αυτοί από το χεράκι την Ιστορία για να την οδηγήσουν όπου θέλουν. Οι υποθέσεις αυτές είναι αρκετά πιο περίπλοκες απ’ όσο ανέχονται τα μηχανιστικά μοντέλα αναπαράστασης του παρελθόντος ή τα εγχειρίδια διδασκαλίας που περνούν μονότονα από τον έναν αυτοκράτορα ή ήρωα ή γενικώς «μεγάλο» στον επόμενο. Για να μείνουμε στα κοντινά μας, όσο οι μισοί (χονδρικώς) επιμένουν ότι «ο Καραμανλής αποκατέστησε τη δημοκρατία» και οι άλλοι μισοί ότι «ο Παπανδρέου έφερε την πραγματική δημοκρατία», δεν φωτιζόμαστε καθόλου για τις ιστορικές διαδρομές και συγκρούσεις· απλώς υποβιβάζουμε το κοινωνικό όλον, για να αναβαθμίσουμε -και μάλιστα στα ύψη της μεσσιανικότητας- τους διαλεκτούς μας. Πολιτική δι’ αντιπροσώπων γίνεται, Ιστορία όχι. Η μοίρα ενός λαού κρίνεται από τη δική του στάση· όχι αποκλειστικά από αυτήν, και μάλιστα στον παγκοσμιοποιημένο κόσμο μας, αλλά όχι και ερήμην της. Αν η αντιδικτατορική αντίσταση ήταν μαζική (τέτοια υπήρξε μόνο στις αναδρομικές αγιογραφήσεις), αναγκάζοντας έτσι και τους πολιτικούς «εκπροσώπους» του λαού να βγουν από τη νάρκη τους, η γελοία τυραννία της χούντας δεν θα άντεχε εφτά χρόνια· και τα πάμπολλα «σταγονίδιά» της θα κρύβονταν ντροπιασμένα και δεν θα ευημερούσαν ποικιλοτρόπως και στη μεταπολίτευση, όπως λίγα χρόνια νωρίτερα οι δωσίλογοι. Κυρίως, δεν θα ήταν στα «προαπαιτούμενα» ο διαμελισμός της Κύπρου. Που παραμένει ακρωτηριασμένη, παρότι είναι και πολιτικά πια έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Γιατί οι Ελληνες «ξεχνούν» τον Μεγάλο Πόλεμο;

Ενα διεθνές συνέδριο στην Αθήνα φωτίζει την «άγνωστη» για την Ελλάδα παγκόσμια σύρραξη που άλλαξε οριστικά τον χάρτη της Ευρώπης και έσπειρε τον θάνατο στις χώρες της. Μια σύρραξη που πυροδοτήθηκε πριν από εκατό χρόνια με τη δολοφονία του αρχιδούκα Φραγκίσκου Φερδινάνδου της Αυστρίας

 

Μανώλης Πιμπλής  | ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: 15/05/201

Πτώματα γάλλων πεζικάριων ύστερα από μάχη στο μέτωπο της Καμπανίας, το 1918

Στις 28 Ιουνίου συμπληρώνονται εκατό χρόνια από τη δολοφονία του αρχιδούκα Φραγκίσκου Φερδινάνδου της Αυστρίας, διαδόχου του θρόνου της Αυστροουγγαρίας, από τον 20χρονο Σερβοβόσνιο Γκαβρίλο Πρίντσιπ. Το γεγονός αποτέλεσε την αφορμή της έναρξης του Α' Παγκοσμίου Πολέμου καθώς η Αυστροουγγαρία, ακριβώς έναν μήνα μετά και αφού είχε προηγηθεί ένα τελεσίγραφο για τους τύπους, κήρυξε τον πόλεμο στη Σερβία. Σε ελάχιστο χρόνο κινητοποιήθηκαν Ρώσοι και Γάλλοι στο πλευρό των Σέρβων, κατόπιν οι Γερμανοί στο πλευρό της Αυστροουγγαρίας, για να εμπλακούν εντέλει όλες οι μεγάλες δυνάμεις της εποχής.

Στην Ελλάδα ασχολούμαστε πολύ με τον επόμενο Παγκόσμιο Πόλεμο αφήνοντας στο ημίφως τον πρώτο, ο οποίος όμως είχε τεράστιες συνέπειες στην πορεία της χώρας στον 20ό αιώνα. Είναι χαρακτηριστικό ότι αντίθετα με τα γεγονότα της Κατοχής και του Εμφυλίου που προσελκύουν πολλούς νέους ιστορικούς, οι οποίοι εμπλουτίζουν συνεχώς τη σχετική έρευνα, με τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο ελάχιστοι έλληνες ιστορικοί έχουν ασχοληθεί συστηματικά στο παρελθόν και ακόμη λιγότεροι ασχολούνται τώρα. Αντίθετα λοιπόν με αυτό που συμβαίνει στην υπόλοιπη Ευρώπη, όπου ο πόλεμος αυτός έχει αφήσει ιδιαίτερα τραυματικές μνήμες, για τους Ελληνες είναι σε μεγάλο βαθμό ένας «άγνωστος και ξεχασμένος πόλεμος». Οπότε αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον το γεγονός ότι αύριο πραγματοποιείται, για πρώτη φορά στην Αθήνα, ένα διεθνές συνέδριο για το θέμα.

Το συνέδριο συνδιοργανώνεται από το Πανεπιστήμιο Πατρών, τη Γαλλική Σχολή της Αθήνας και το ερευνητικό κέντρο IRICE του Πανεπιστημίου Paris-Sorbonne (Paris IV) σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Γκαίτε της Αθήνας και έχει τίτλο «100 χρόνια μετά: Η μνήμη του Α' Παγκοσμίου Πολέμου». Το κοινό θα έχει την ευκαιρία να ακούσει από κοντά κάποιους από τους πλέον ειδικούς διεθνώς στο αντικείμενο, όπως ο Γάλλος Ζορζ-Ανρί Σουτού (από το Πανεπιστήμιο Paris IV) και ο Αμερικανός Τζέι Γουίντερ του Yale University, που θα είναι και οι κεντρικοί ομιλητές.

ΤΑ ΑΛΛΑΞΕ ΟΛΑ. «Η φετινή επέτειος έχει προκαλέσει ένα πλήθος εκδηλώσεων και αφιερωμάτων σε πολλές ευρωπαϊκές (και όχι μόνο) χώρες» λέει στα «ΝΕΑ» η Ελλη Λεμονίδου, επίκουρη καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Πατρών, από τους ελάχιστους έλληνες ιστορικούς με διδακτορικό στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, η οποία έχει βαρύνοντα ρόλο στη διοργάνωση του συνεδρίου. «Ενας λόγος είναι ότι ο Α' Παγκόσμιος Πόλεμος άλλαξε οριστικά τον ευρωπαϊκό χάρτη με την κατάρρευση των αυτοκρατοριών και την περαιτέρω ολοκλήρωση της διαμόρφωσης των εθνικών κρατών. Ενας δεύτερος λόγος είναι ότι το γεγονός αυτό άλλαξε οριστικά τον τρόπο διεξαγωγής και αντίληψης του πολέμου, ακόμα και τη λειτουργία της μνήμης σε σχέση με αυτόν. Ακόμα και μέσα σε κάθε κράτος χωριστά, η μνήμη αυτού του γεγονότος λειτουργεί με τρόπο κάθε άλλο παρά μονοσήμαντο».

Για την Ελλάδα, «η περίοδος του Α' Παγκοσμίου Πολέμου χαρακτηρίζεται ως μια από τις πλέον τραυματικές στη νεότερη ελληνική ιστορία» συνεχίζει. «Με άξονα τη στάση της Ελλάδας στον πόλεμο εκτυλίχθηκε μια σειρά από τραγικά γεγονότα, στον πυρήνα των οποίων βρέθηκε ο Εθνικός Διχασμός (ουσιαστικά, ο πρώτος ελληνικός εμφύλιος του 20ού αιώνα). Από τον Οκτώβριο του 1915 οι δυνάμεις της Αντάντ αποβιβάζονταν σε ελληνικά εδάφη, παραβιάζοντας ουσιαστικά την ουδετερότητα της χώρας, ενώ το καλοκαίρι του 1916 οι Γερμανοβούλγαροι εισέβαλαν στην Ανατολική Μακεδονία. Ως αντίδραση στην τελευταία αυτή εξέλιξη δημιουργήθηκε το κίνημα της Εθνικής Αμυνας στη Θεσσαλονίκη και λίγο αργότερα η Προσωρινή Κυβέρνηση του Ελευθέριου Βενιζέλου στην ίδια πόλη, με τη δημιουργία της οποίας οριστικοποιήθηκε ο Διχασμός. Στη συνέχεια η Αθήνα έζησε τα αιματηρά Νοεμβριανά του 1916, ενώ ο ναυτικός αποκλεισμός που ακολούθησε από την πλευρά των Συμμάχων προκάλεσε πείνα και κακουχίες στον πληθυσμό. Οι στάσεις και οι επιλογές των προσώπων εκείνη την περίοδο έμελλε να σημαδέψουν ποικιλοτρόπως την ιστορία της χώρας τουλάχιστον για μια εικοσαετία, ίσως και για περισσότερο ακόμα». Η πρόσληψη όμως αυτών των γεγονότων δεν φαίνεται να είναι ανάλογη της σοβαρότητάς τους.

ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗ. «Η αλήθεια είναι πως, δυστυχώς, ένα μεγάλο μέρος των Ελλήνων γνωρίζει ελάχιστα για τον Μεγάλο Πόλεμο τόσο στην ευρωπαϊκή όσο και στην ελληνική του διάσταση» λέει η Ελλη Λεμονίδου. «Είναι σίγουρα μια κατάσταση λυπηρή, αν αναλογιστεί κανείς την πολύ μεγάλη σημασία του γεγονότος στην οποία μόλις αναφέρθηκα. Οι λόγοι για αυτή την υποβάθμιση είναι πολλοί, ίσως η πιο εύστοχη εξήγηση που έχει δοθεί είναι ότι οι Ελληνες ποτέ δεν αντιμετώπισαν τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο ως ένα ξεχωριστό γεγονός στην ιστορία τους, αλλά ως ένα στάδιο μόνο (και μάλιστα όχι το πιο καθοριστικό) στη μακρά δεκαετία που ξεκίνησε με τον θρίαμβο των Βαλκανικών Πολέμων και τελείωσε με τον όλεθρο της Μικρασιατικής Καταστροφής. Παράλληλα, τα τραγικά γεγονότα της δεκαετίας του 1940 είχαν τόσο καταλυτική δυναμική, ώστε να απωθήσουν ουσιαστικά από το προσκήνιο της μνήμης τις τραυματικές μνήμες της περιόδου 1914-1918».

Στο πλαίσιο του συνεδρίου και μέσα από τη μελέτη των διαφορετικών παραδειγμάτων θα φανεί «πόσο σύνθετη και πολύπλοκη μπορεί να είναι η μνήμη ενός τόσο σημαντικού γεγονότος, πώς αυτή μεταβάλλεται με το πέρασμα των ετών, πώς διαφοροποιείται ανάλογα με τις ειδικότερες συνθήκες κάθε χώρας και πώς τελικά νοηματοδοτείται στις ημέρες μας».

Πέρα από τους Σουτού και Γουίντερ, το ελληνικό κοινό θα έχει την ευκαιρία να ακούσει από κοντά μερικούς ακόμη σημαντικούς ξένους επιστήμονες που θα αναλύσουν ειδικότερα θέματα που αφορούν τη μνήμη του Α' Παγκοσμίου Πολέμου σε συγκεκριμένες χώρες: Φρεντερίκ Γκελτόν (Γαλλία), Φλορίν Τουρκάνου (Ρουμανία), Γκεόργκι Πέεβ (Βουλγαρία), Ντούσαν Μπατάκοβιτς (Σερβία), Νιλς Λεφελμπάιν (Γερμανία), Ουίλιαμ Φίλποτ (Ηνωμένο Βασίλειο) και Νικόλα Λαμπάνκα (Ιταλία). Οσο για την ίδια την Ελλη Λεμονίδου, θα αναπτύξει ακριβώς το ελληνικό ζητούμενο: «Ο Α' Παγκόσμιος Πόλεμος των Ελλήνων: Ενας πόλεμος "άγνωστος" και ξεχασμένος».

Ενα Ζέπελιν στη Θεσσαλονίκη
Από το 1915 η Θεσσαλονίκη είχε μπει στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, με την απόβαση των στρατευμάτων της Αντάντ, αν και η Ελλάδα ήταν ακόμη ουδέτερη. Εκείνη τη χρονιά καταρρίφθηκε ένα γερμανικό στρατιωτικό Ζέπελιν στην κοιλάδα του Αξιού. Στη φωτογραφία, οι συμμαχικές δυνάμεις το έχουν μεταφέρει στην περιοχή του Λευκού Πύργου και το συναρμολογούν για να το παρουσιάσουν στους Θεσσαλονικείς.


«Πρωταρχική» τραγωδία
«Είναι πολλοί αυτοί που αποδίδουν στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο τον ρόλο της “πρωταρχικής” τραγωδίας του 20ού αιώνα», επισημαίνει η επίκουρη καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Πατρών, Ελλη Λεμονίδου. «Ακόμα κι αν διαφωνήσουμε με αυτήν την άποψη, δεν μπορούμε να παραγνωρίσουμε το σοκ που προκάλεσε στις ευρωπαϊκές κοινωνίες η μαζικότητα του θανάτου, ούτε να αμφισβητήσουμε τη στενή σχέση που είχαν οι συνέπειες αυτού του πολέμου με τα ακόμα φονικότερα γεγονότα που θα ακολουθούσαν ύστερα από μόλις δύο δεκαετίες».

 Bλ. http://www.tanea.gr/news/greece/article/5120375/giati-oi-ellhnes-ksexnoyn-ton-megalo-polemo/

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Πρίντσιπ, όπως Μπιν Λάντεν!

Διάλεξη του Jay Winter

Ο Τομέας Ιστορίας του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του ΕΚΠΑ  και το Τμήμα Διαχείρισης Πολιτισμικού Περιβάλλοντος και Νέων Τεχνολογιών του Πανεπιστημίου Πατρών προσκαλούν στη διάλεξη (στην αγγλική γλώσσα) του Jay Winter, καθηγητή Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Yale, την Πέμπτη 15 Μαΐου, ώρα 12.00 στο Ιστορικό Αρχείο του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (Σκουφά 45).

Ο ομιλητής είναι από τους πλέον επιφανείς και διεθνώς αναγνωρισμένους ιστορικούς του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, με έμφαση στα θέματα της μνήμης του πολέμου. Μεταξύ των έργων του για αυτό το θέμα μνημονεύονται ενδεικτικά οι τίτλοι: "Sites of Memory, Sites of Mourning: The Great War in European Cultural History", "1914-1918, The Great War and the Shaping of the 20th Century", "Remembering War: The Great War between History and Memory in the 20th Century". Δες και εδώ.

Στην ομιλία του ο Jay Winter θα εστιάσει στην τρίτομη Ιστορία του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, που μόλις κυκλοφόρησε υπό τη δική του γενική επιμέλεια από τον εκδοτικό οίκο Cambridge University Press, ενώ με αφορμή την έκδοση θα αναφερθεί και στις γενικότερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η ιστοριογραφία για τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο με τη συμπλήρωση 100 ετών από την έναρξή του.

Τον Jay Winter θα παρουσιάσει η Έλλη Λεμονίδου, Επίκουρη Καθηγήτρια Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Πατρών, ενώ την εκδήλωση θα συντονίσει ο Κώστας Ράπτης, Επίκουρος Καθηγητής Νεότερης Ευρωπαϊκής Ιστορίας στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Παρουσίαση των βιβλίων του RICHARD EVANS Η έλευση του Γ' Ράιχ - Το Γ' Ράιχ στην εξουσία

Συλλογή άρθρων για τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο on line

View the web version | View the mobile version

Humanities

CONTACT US VISIT OUR WEBSITE FORWARD EMAIL TWITTER

A special collection for World War One Read a thought-provoking collection of journal articles, from a wide range of subject areas, commemorating 100 years since the start of the First World War. Click below now to go straight to the research which has been made freely available online until the end of 2014. Are you being kept up-to-date? Log in to My Account now to make sure you're receiving Advance Access and eTOC alerts for the titles in your area.   First World War hub Visit this site to find contributions from historians and writers, and free resources from OUP's world-class projects and archive materials.   OUPblog Oxford University Press's Academic Insights for the Thinking World - find out what people are writing about now.