Αναζήτηση αυτού του ιστολογίου

Σάββατο 25 Απριλίου 2015

Zωντανές διαδικτυακές μεταδόσεις



Πρόγραμμα ζωντανών μεταδόσεων
​(live streaming)​
​ ​
της υπηρεσίας ΔΙΑΥΛΟΣ για το διάστημα 26/4/15 - 3/5/15

Ποιος και πώς ορίζει την ιστορική μνήμη;

• Δευ, 27/04/2015 - 19:00
Ομιλητές:
Αντώνης Λιάκος, Χριστίνα Κουλούρη, Νίκος Μπελαβίλας, Τάσος Σακελλαρόπουλος
URL μετάδοσης:
URL εκδήλωσης:

Κάτι τρέχει με την ελληνική οικογένεια

• Τρί, 28/04/2015 - 19:00
Ομιλητές:
Άντζελα Δημητρακάκη, Έφη Γαζή, Θεόφιλος Τραμπούλης, Κώστας Περούλης, Δηώ Καγγελάρη, Δημήτρης Δημητριάδης, Κώστας Γκοτζαμάνης, Δημήτρης Παπανικολάου
URL μετάδοσης:
URL εκδήλωσης:

2η Ημερίδα ΕΛ/ΛΑΚ Μονάδας Αριστείας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου

• Τετ, 29/04/2015 - 17:00
Ομιλητές:
URL μετάδοσης:
URL εκδήλωσης:

Πώς να μιλήσει κανείς για το χρόνο, ακόμα και στους υπολογιστές;

• Τετ, 29/04/2015 - 19:00
Ομιλητές:
Γιάννης Ιωαννίδης, Gérard Berry
URL μετάδοσης:
URL εκδήλωσης:

Κυριακή 19 Απριλίου 2015

Η ΔΗΜΟΣΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ


Η ΔΗΜΟΣΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ - Χρήσεις και καταχρήσεις της ιστορίας
 





Επιμέλεια: Α. Ανδρέου, Σ. Κακουριώτης, Γ. Κόκκινος, Ε. Λεμονίδου, Ζ. Παπανδρέου, Ε. Πασχαλούδη



Εκδόσεις Επίκεντρο
 


Η δημόσια ιστορία αποτελεί το πεδίο εκείνο της ιστοριογραφίας που αναπτύσσεται ανεξάρτητα από την ακαδημαϊκή έρευνα. Πολλά και διαφορετικά ιστορικά γεγονότα έρχονται στη δημόσια συζήτηση, γίνονται αντικείμενο έντονου –ενίοτε μάλιστα και παθολογικού– ενδιαφέρο­ντος ποικίλων και ετερόκλητων κοινωνικών ομάδων, προβάλλονται από τα MME και την πολιτιστική βιομηχανία, εγγράφονται σε πολιτικές ταυτότητας και πολλές φορές διχάζουν την κοινή γνώμη, κατακερματίζοντας το ιστορικό νόημα και προκαλώντας όλο και συχνότερα «συμβολικούς πολέμους».
Σκοπός της δημόσιας ιστορίας, η πληροφόρηση, η εκλαΐκευση, η καταγραφή της τραυματικής μνήμης, η συσχέτιση μνήμης και ταυτότητας, η ιστορική αφύπνιση, η ψυχαγωγία και καλλιέργεια ενός κοινού που δεν είχε ποτέ επαφή με την επιστημονική διάσταση της ιστορίας. Σε κάποιες περιπτώσεις εμφανίζεται ως κίνημα που στρέφει τα φώτα της προσοχής στις φωνές εκείνες που δεν βρίσκουν συνήθως θέση στην παραδοσιακή αντίληψη περί ακαδημαϊκής ιστοριογραφίας. Έτσι, το χάσμα μεταξύ ακαδημαϊκής ιστορίας και αντιλήψεων του μαζικού κοινού για το παρελθόν συνεχώς διευρύνεται. 
Η ακαδημαϊκή ιστοριογραφία αρθρώνει αναφορικά με το πεδίο της δημόσιας ιστορίας μια δυναμική και αμφιθυμική σχέση, δεδομένου ότι και ακαδημαϊκοί ιστορικοί συμμετέχουν στις διεργασίες παραγωγής ιστορικού νοήματος στον δημόσιο χώρο. Παράλληλα, η επιστημονικοποίηση του πεδίου της δημόσιας ιστορίας σχετίζεται με διεργασίες όπως η παρουσία των σπουδών της μνήμης ή του τραύματος, των πολιτισμικών σπουδών, της κοινωνιολογίας της κουλτούρας και της πολιτισμικής και λογοτεχνικής θεωρίας και την κοινωνική εμβέλεια της προφορικής ιστορίας.
Παρόλο που τις τελευταίες δεκαετίες η αυθόρμητη «παραγωγή» δημόσιας ιστορίας υπήρξε συχνά πληθωρική, το επιστημονικό συνέδριο με θέμα «Χρήσεις και καταχρήσεις της ιστορίας: Η δημόσια ιστορία στην Ελλάδα», απ’ όπου και τα κείμενα που δημοσιεύονται στον παρόντα τόμο, αποτέλεσε ένα από τα πρώτα που επικεντρώθηκαν  στο θέμα της δημόσιας ιστορίας στην Ελλάδα. Με όλα τα παραπάνω υπόψη και με δεδομένη την άνθηση του ενδιαφέρο­ντος γενικά για την ιστορία, άρα και τη διεύρυνση του πεδίου αναφορών και των μέσων της δημόσιας ιστορίας τα τελευταία χρόνια, επισημαίνεται η ανάγκη κωδικοποίησης των θεμελιωδών επιστημονικών θέσεων και αρχών του κλάδου, καθώς επίσης και μιας περιεκτικής και αντικειμενικής χαρτογράφησης του αντικειμένου του.

Βλ. Εισαγωγή και Περιεχόμενα στο:  http://www.epikentro.gr/index.php?isbn=9789604585311  

Σάββατο 11 Απριλίου 2015

Επιστημονικό Συνέδριο



Η ΕΛΛΑΔΑ ΣΤΟΝ ΨΥΧΡΟ ΠΟΛΕΜΟ
Από την Απελευθέρωση μέχρι το 1989. Διεθνές πλαίσιο και εσωτερικές εξελίξεις

Πρόσκληση ενδιαφέροντος

Η Απελευθέρωση συνοδεύτηκε από έναν καταστροφικό εμφύλιο πόλεμο, η κληρονομιά του οποίου διαμόρφωσε τη λειτουργία του πολιτικού συστήματος, και διέτρεξε και επηρέασε τους θεσμούς και την εξέλιξη των πολιτικών ιδεών στη χώρα μας. Η διαίρεση που δημιούργησε ο εμφύλιος πόλεμος υπονόμευσε τις ομαλές πολιτικές εξελίξεις στη μεταπολεμική εποχή και εμπόδισε τον εκδημοκρατισμό και τη φιλελευθεροποίηση του πολιτικού συστήματος, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση ευνοϊκών συνθηκών για την δικτατορία της 21ης Απριλίου.

Ταυτόχρονα, η ελληνική ιστορία μετά το 1944 διαπλέκεται με τις διεθνείς εξελίξεις στο πλαίσιο του Ψυχρού Πολέμου. Ο ίδιος ο ελληνικός εμφύλιος πόλεμος θεωρήθηκε η πρώτη «θερμή» σύγκρουση «δι’ αντιπροσώπων» του Ψυχρού Πολέμου, ενώ η έκβασή του συνοδεύτηκε από την ένταξη της Ελλάδας στο δυτικό «στρατόπεδο». Η ένταξη σε έναν από τους δύο μεταπολεμικούς «κόσμους» θα προσδιόριζε ένα πλαίσιο επιλογών στο πεδίο της ασφάλειας και της εξωτερικής πολιτικής, καθώς και τη στάση της χώρας απέναντι στον ψυχροπολεμικό Άλλο. Παράλληλα, δημιουργούσε περίπλοκες και άνισες σχέσεις με τη δυτική υπερδύναμη, σχέσεις που υπέστησαν τον αντίκτυπο των διακυμάνσεων στις διατλαντικές σχέσεις. Στο πλαίσιο αυτό διευκολύνθηκε η ένταξη της χώρας στους διαμορφούμενους δυτικούς θεσμούς (ΟΟΣΑ, ΝΑΤΟ, ΕΟΚ κ.ά.). Από την άλλη πλευρά, η ψυχροπολεμική ένταξη δεν απέκλεισε πιο στενά εθνικές επιλογές, όπως φάνηκε με το Κυπριακό και τη διαμάχη μεταξύ της Ελλάδας και της Τουρκίας στο Αιγαίο.

Πέρα από τις εξωτερικές διαστάσεις, στις σπουδές του Ψυχρού Πολέμου επισημαίνεται η διαδραστική σχέση εκείνης της αντιπαράθεσης με στοιχεία της πολιτικής κουλτούρας ή της εσωτερικής πολιτικής και κοινωνικής δραστηριότητας, π.χ. την πρόσληψη από την κοινή γνώμη, τη διαμόρφωση των στρατηγικών στόχων ενός δρώντος, την ιδεολογία, την εσωτερική πολιτική, τις στρατηγικές ανάπτυξης και εκσυγχρονισμού, την προπαγάνδα, την πολιτική για τον πολιτισμό. Οι παλαιότερες βεβαιότητες για την ύπαρξη στεγανών διαμερισμάτων μεταξύ της «εξωτερικής» και της «εσωτερικής» πολιτικής αμφισβητούνται, καθώς γίνεται όλο και περισσότερο σαφές ότι ο Ψυχρός Πόλεμος δεν ήταν απλώς μια παραδοσιακή σύγκρουση στο κλασικό μεταβεστφαλιανό «σύστημα κρατών», αλλά μια ευρύτερη κρίση νομιμοποίησης που αφορούσε κοσμοαντιλήψεις, ταυτότητες και τρόπους προσαρμογής σε ένα παγκοσμιοποιούμενο διεθνές περιβάλλον που άλλαζε υπό την πίεση πολιτικών, οικονομικών και τεχνολογικών εξελίξεων.

Η κατάρρευση των κομμουνιστικών καθεστώτων και το τέλος του Ψυχρού Πολέμου θα αλλάξει εκ βάθρων το διεθνές πολιτικό σκηνικό. Στην Ελλάδα, η αποκλιμάκωση της έντασης μεταξύ των δύο παγκόσμιων στρατοπέδων και η ανανέωση που έφερε η περεστρόικα αποτυπώθηκαν στη δυνατότητα σχηματισμού κυβέρνησης συνεργασίας μεταξύ των δύο αντιπάλων του εμφυλίου, αλλά και στην ομόφωνη ψήφιση από το κοινοβούλιο του νόμου για την άρση των συνεπειών του εμφυλίου πολέμου. Οι παραπάνω εξελίξεις θεωρήθηκαν, τουλάχιστον στη δημόσια σφαίρα, ως η χαριστική βολή στην επιρροή του εμφυλίου πολέμου στο πολιτικό σύστημα. Από την άλλη πλευρά, η πτώση του Τείχους, ενώ αφαιρούσε μια «σταθερά» στη διαμόρφωση της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, δεν αρκούσε για να επιλύσει συγκρούσεις που είχαν τις απαρχές τους σε περιφερειακές πραγματικότητες (Κύπρος, Αιγαίο), ενώ παράλληλα απελευθέρωσε άλλες κεντρόφυγες δυνάμεις στην ευρύτερη περιοχή, με κύριο αποτέλεσμα τους διαδοχικούς πολέμους στην πρώην Γιουγκοσλαβία. Το «τέλος της Ιστορίας» αποδεικνυόταν ευσεβής πόθος.

Τα τελευταία χρόνια, οι μελέτες για τη θέση της Ελλάδας στο ψυχροπολεμικό πλαίσιο από τη δεκαετία του 1940 έως και τη δεκαετία του 1970 έχουν προχωρήσει πολύ. Η πρόσβαση σε αρχειακές ενότητες στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, αλλαγές στην οπτική και τη μεθοδολογία και μεγάλο εύρος διεπιστημονικών προσεγγίσεων μας επιτρέπουν να δούμε τις διεθνείς και  εσωτερικές πολιτικές εξελίξεις υπό ένα ευρύτερο και πιο συγκριτικό πρίσμα. Πιο συγκεκριμένα, μας επιτρέπουν να αντιμετωπίσουμε την ελληνική πραγματικότητα ως ένα κομμάτι της αντιπαράθεσης και των διπλωματικών ανταγωνισμών του Ψυχρού Πολέμου.

Με βάση τις παραπάνω σκέψεις το Δίκτυο Μελέτης Εμφυλίων Πολέμων, το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας και το Διεθνές Πανεπιστήμιο της Ελλάδας διοργανώνουν συνέδριο με θέμα: «Η Ελλάδα στον Ψυχρό Πόλεμο: Από την Απελευθέρωση μέχρι το 1989. Διεθνές πλαίσιο και εσωτερικές εξελίξεις».

Το συνέδριο θα διεξαχθεί στη Θεσσαλονίκη μεταξύ 18-20 Σεπτεμβρίου 2015. Καταληκτική ημερομηνία για υποβολή προτάσεων είναι η 15η Ιουνίου 2015. Οι προτάσεις θα πρέπει να συνοδεύονται από τον τίτλο της εισήγησης, από περίληψή της έκτασης έως 150 λέξεις καθώς και από ένα σύντομο βιογραφικό σημείωμα (μιας παραγράφου). Η ηλεκτρονική διεύθυνση για την αποστολή των προτάσεων είναι  greececoldwar@gmail.com

Προτεινόμενες θεματικές ενότητες:
  • Ο Εμφύλιος Πόλεμος και οι συνέπειές του - Εμφύλιος Πόλεμος και Ψυχρός Πόλεμος
  • Ψυχρός Πόλεμος και ελληνική εξωτερική πολιτική (σχέσεις με τη Δύση, την Ανατολή, τον Τρίτο Κόσμο)
  • Ευρώπη και Ελλάδα
  • Η Ελλάδα στις διεθνικές προκλήσεις – εκσυγχρονισμός και αδράνειες σε ένα παγκοσμιοποιούμενο σύστημα
  • Κυπριακό και ελληνοτουρκικές σχέσεις
  • Εξελίξεις στο πολιτικό σύστημα 1944-1989
  • Πολιτικές ιδεολογίες και ελληνική πολιτική
  • Το τέλος του Ψυχρού Πολέμου στην Ελλάδα.
  • Ο Ψυχρός Πόλεμος στη συλλογική μνήμη και τη δημόσια ιστορία

Τετάρτη 1 Απριλίου 2015

Παιδιά του ελληνικού Εμφυλίου - Πρόσφυγες και πολιτική της μνήμης


Loring M. Danforth – Riki Van Boeschoten  



Παιδιά του ελληνικού Εμφυλίου
 Πρόσφυγες και πολιτική της μνήμης.

 
Το 1948, στο αποκορύφωμα του ελληνικού Εμφυλίου, τριάντα οκτώ χιλιάδες παιδιά εντάχθηκαν σε προγράμματα εκκένωσης μέσω των οποίων απομακρύνθηκαν από τα σπίτια τους στα βουνά της βόρειας Ελλάδας. Το ΚΚΕ τοποθέτησε τα μισά σε ορφανοτροφεία στην ανατολική Ευρώπη, ενώ η εθνική κυβέρνηση έβαλε τα υπόλοιπα σε οικοτροφεία σε άλλα μέρη της Ελλάδας. Αντικείμενο έριδας κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, το αμφιλεγόμενο αυτό επεισόδιο εξακολουθεί να δημιουργεί εντάσεις στη διεθνή σκηνή, αλλά και στο εσωτερικό της ελληνικής κοινωνίας. Ο Λόρινγκ Ντάνφορθ και η Ρίκη Βαν Μπούσχοτεν παρουσιάζουν για πρώτη φορά μια εκτεταμένη μελέτη για τα δύο προγράμματα εκκένωσης και για τις ζωές των παιδιών που άλλαξαν για πάντα.



«Συνδυάζοντας με επιτυχία την έρευνα αρχείων με μια εκτενή εθνογραφική επιτόπια έρευνα, Τα παιδιά του ελληνικού Εμφυλίου είναι μια επιστημονική μελέτη πρώτης γραμμής, θεμελιωμένη σε πρωτότυπο ερευνητικό υλικό και εκλεπτυσμένη θεωρητική ανάλυση, που συχνά γίνεται συναρπαστική, καθώς εκτείνεται από την ιστορική αφήγηση μέχρι εξαιρετικά συγκινητικές προσωπικές διηγήσεις. Με δεδομένο τον επίμαχο χαρακτήρα του θέματός του –ενός όχι αρκετά μελετημένου αλλά ιδιαίτερα σημαντικού επεισοδίου– το βιβλίο είναι θαρραλέο όσο και τεκμηριωμένο».
Maria Todorova, Πανεπιστήμιο του Ιλινόις

«Η εντυπωσιακή αυτή μελέτη ανοίγει νέους δρόμους σε πολλές περιοχές: στη μεθοδολογία της, το ύφος της, το θέμα της. Ιστορικά και εθνογραφικά, το βιβλίο αφηγείται μια διπλή ιστορία, από δύο συγγραφείς που γράφουν για δύο αντίθετα στρατόπεδα και εξερευνούν τις ανακατατάξεις σε δύο κράτη και δύο εθνότητες. Ισορροπημένο σε εντυπωσιακό βαθμό, πετυχαίνει θαυμάσια να δείξει τις παράλληλες εμπειρίες των δύο πλευρών με τρόπο συγκινητικό όσο και αναλυτικά δεσμευτικό. Ωστόσο η μεγαλύτερη δύναμη του βιβλίου, πέρα από την άψογη γραφή και τον συγκινησιακό του αντίκτυπο, έγκειται στη θεωρητικοποίηση της εμπρόθετης δράσης των παιδιών στην προσπάθεια να οργανώσουν την τωρινή ζωή τους και να κατανοήσουν το παρελθόν τους».
Michael Herzfeld, Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ
Ο Loring Μ. Danforth έλαβε το διδακτορικό του από το Πανεπιστήμιο του Πρίνστον. Είναι καθηγητής ανθρωπολογίας και επιστημολογίας στο Bates College στις ΗΠΑ. Έχει διεξαγάγει πολλές έρευνες, ιδίως για ζητήματα εθνικισμού, στην Ελλάδα, τη Μακεδονία και την Αυστραλία. Έργα του είναι: Τhe Death Rituals οf Rural Greece, με τον Alexander Tsi­aras (1982), Firewalking and Religious Healing (1989), Τhe Macedonian Conflict (1997), Children οf the Greek Civil War: Refugees and the Politics οf Memory (με την Riki Van Boeschοten, 2011).

 
Η Riki Van Boeschoten σπούδασε φιλολογία και ιστορία στα πανεπιστήμια της Μπολόνια, της Ουτρέχτης και των Ιωαννίνων και έλαβε το διδακτορικό της από το Πανεπιστήμιο του Άμστερνταμ. Από το 2000 διδάσκει κοινωνική ανθρωπολογία στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και είναι διευθύντρια του Εργαστηρίου Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και του Αρχείου Προφορικών Μαρτυριών. Έχει διεξαγάγει επιτόπια έρευνα στην Ελλάδα, στην πρώην Γιουγκοσλαβία και στην Ουγγαρία. Έργα της είναι: Ανάποδα χρόνια (1997), Περάσαμε πολλές μπόρες, κορίτσι μου... (1998), Children οf the Greek Civil War: Refugees and the Politics οf Memoryμε τον Loring Μ. Danforth (2011).

Τρίτη 24 Μαρτίου 2015

Η ιστορία των Ελλήνων


Πέτρος Π. Πιζάνιας

Η ιστορία των Ελλήνων


 Η ιστορία των Ελλήνων - Πέτρος Π. Πιζάνιας
Η νέα κυκλοφορία των εκδόσεων της Εστίας είναι το βιβλίο του Πέτρου Π. Πιζάνια με τίτλο Η ιστορία των Ελλήνων. Από το 1400c. έως το 1820.

Ποιοι ήταν οι Nέοι Έλληνες; Πώς εμφανίστηκαν και πώς σχηματίστηκε ιστορικά το φαινόμενο το οποίο ορίζουμε ως Νέο Ελληνισμό; Μέσα από ποιες ιστορικές διαδικασίες διαφοροποιήθηκαν οι Νέοι Έλληνες από το οθωμανικό σύστημα κυριαρχίας και ταυτοχρόνως ξεχώρισαν από τις υπόλοιπες βαλκανικές εθνοπολιτισμικές ομάδες;

Το βιβλίο πραγματεύεται την πορεία γέννησης και διαμόρφωσης ποικίλων κοινωνικών ομάδων και πληθυσμών, οι οποίοι –με διαφορετικές ιστορικές διαδικασίες– διαμόρφωσαν το φαινόμενο του Νέου Ελληνισμού. Το γενικό πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται κάθε επιμέρους ανάλυση είναι οι σχέσεις μεταξύ Ελλήνων υποτελών, Οθωμανών κυρίαρχων και Ευρωπαίων, στις εκάστοτε ιστορικές εκδηλώσεις τους. Στο πλαίσιο αυτό, οι Nέοι Έλληνες διαμορφώθηκαν ιστορικά με αλλεπάλληλες διαφοροποιήσεις από το οθωμανικό πλαίσιο, χωρίς να διαθέτουν μεταξύ τους ομοιογενή χαρακτηριστικά εξαρχής.

Στο βιβλίο αναλύονται όλες οι μορφές διαφοροποιήσεων ‒κοινωνικές, οικονομικές, ιδεολογικές, ευρύτερα πολιτισμικές‒ για κάθε κοινωνική ομάδα και σε κάθε ευρύτερη γεωγραφική περιοχή ξεχωριστά. Η δράση των ομάδων αυτών σε κάθε περιοχή διαμόρφωσε εντέλει έναν διακριτό οικονομικό και πολιτιστικό χώρο στο πλαίσιο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, τον χώρο του Νέου Ελληνισμού.

Δευτέρα 16 Μαρτίου 2015

Συζητήσεις για την ιστορία


στο Polis Art Café
(Πεσμαζόγλου 5, αίθριο Στοάς του Βιβλίου)
Το περιοδικό ΧΡΟΝΟΣ (www.chronosmag.eu) σε συνεργασία με το Φόρουμ Κοινωνικής Ιστορίας εγκαινιάζει κύκλους Συζητήσεων για την Ιστορία, οι οποίες θα διεξάγονται κάθε μήνα και θα κρατήσουν ολόκληρο το 2015, με προοπτική να συνεχιστούν και την ερχόμενη χρονιά. Ο πρώτος κύκλος θα επικεντρωθεί σε μελέτες για την κρίσιμη δεκαετία 1940-1950 που εκδόθηκαν πρόσφατα και παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Οι συζητήσεις θα ανοίγουν με τον συγγραφέα ο οποίος θα εξηγεί τις προθέσεις του, τον τρόπο που εργάστηκε και τα συμπεράσματά του. Στη συνέχεια, η σκυτάλη θα περνά στους προσκεκλημένους οι οποίοι θα θέτουν ερωτήσεις ή θα εκθέτουν τις δικές τους, ενδεχομένως διαφορετικές ή και αντίθετες, εκτιμήσεις και κατόπιν θα ακολουθούν οι παρεμβάσεις του κοινού. Στόχος των συζητήσεων αυτών είναι να ανοίξει ένας ευρύτερος διάλογος για την Ιστορία στον δημόσιο χώρο.
Τον γενικό συντονισμό έχουν η αρχισυντάκτρια του ΧΡΟΝΟΥ Μικέλα Χαρτουλάρη και ο Μενέλαος Χαραλαμπίδης από το Φόρουμ Κοινωνικής Ιστορίας.
Οι συζητήσεις του πρώτου κύκλου θα πραγματοποιηθούν στο Polis Art Café (Πεσμαζόγλου και Πανεπιστημίου). Το πρόγραμμα έχει ως εξής:

Πέμπτη 26 Μαρτίου, ώρα 7.00 μ.μ., παρουσίαση του βιβλίου του Βαγγέλη Τζούκα Οι οπλαρχηγοί του ΕΔΕΣ στην Ήπειρο 1942-44. Τοπικότητα και πολιτική ένταξη, Εστία, 2013
Συζητητές:
  1. Νίκος Βαφέας, επίκουρος καθηγητής, Πανεπιστήμιο Κρήτης
  2. Σπύρος Κακουριώτης, δημοσιογράφος
  3. Βασιλική Λάζου, μεταδιδακτορική ερευνήτρια, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας
  4. Σωτήρης Ριζάς, διευθυντής Ερευνών Κ.Ε.Ι.Ν.Ε., Ακαδημία Αθηνών
  5. Ο συγγραφέας

Τετάρτη 22 Απριλίου, ώρα 7.00 μ.μ., παρουσίαση του βιβλίου του Μενέλαου Χαραλαμπίδη Δεκεμβριανά 1944. Η μάχη της Αθήνας, Αλεξάνδρεια, 2014
Συζητητές:
  1. Ελένη Κυραμαργιού, υποψήφια διδάκτορας, Πανεπιστήμιο Αιγαίου
  2. Άρης Μαραγκόπουλος, συγγραφέας
  3. Δημοσθένης Παπαδάτος-Αναγνωστόπουλος, υπεύθυνος σύνταξης RedNoteBook
  4. Αλεξάνδρα Πατρικίου, μεταδιδακτορική ερευνήτρια, Πάντειο Πανεπιστήμιο
  5. Σταύρος Σταυρίδης, αναπληρωτής καθηγητής, Ε.Μ.Π.
  6. Ο συγγραφέας

Τρίτη 12 Μαΐου, ώρα 8.00 μ.μ., παρουσίαση του βιβλίου του Πολυμέρη Βόγλη Η αδύνατη επανάσταση. Η κοινωνική δυναμική του Εμφυλίου Πολέμου, Αλεξάνδρεια, 2014
Συζητητές:
  1. Βαγγέλης Καραμανωλάκης, επίκουρος καθηγητής, Πανεπιστήμιο Αθηνών
  2. Δήμητρα Λαμπροπούλου, λέκτορας, Πανεπιστήμιο Αθηνών
  3. Στρατής Μπουρνάζος, δημοσιογράφος-ιστορικός
  4. Ηλίας Νικολακόπουλος, καθηγητής, Πανεπιστήμιο Αθηνών
  5. Ο συγγραφέας

Τρίτη 9 Ιουνίου, ώρα 8.00 μ.μ., παρουσίαση του βιβλίου του Δημήτρη Κουσουρή Δίκες των δοσιλόγων 1944-1949. Δικαιοσύνη, συνέχεια του κράτους και εθνική μνήμη, Πόλις, 2014
Συζητητές:
  1. Μιχάλης Κοσμόπουλος, δικηγόρος
  2. Ελένη Κούκη, υποψήφια διδάκτορας, Πανεπιστήμιο Αθηνών
  3. Τάσος Κωστόπουλος, δημοσιογράφος
  4. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης, συγγραφέας
  5. Γιάννης Σκαλιδάκης, διδάκτορας ιστορίας, Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης
  6. Ο συγγραφέας

Παρασκευή 13 Φεβρουαρίου 2015

Hagen Fleischer, Germany owes Greece money for the war – but morality needn’t come into it

Germany owes Greece money for the war – but morality needn’t come into it


Hagen Fleischer

The Guardian, Tuesday 10 February 2015

Instead of focusing on the emotionally charged issue of reparations for the second world war, Berlin and Athens should set up a future fund for the joint rehabilitation of a ‘shared’ history‘Calls for repayments are often seen as being a sleight of hand … But it’s worth having a closer look at what kind of debt we are actually talking about.'
The triumph of Alexis Tsipras’s Syriza in last month’s elections means that the old debate about whether Germany still owes Greece wartime reparation payments is emphatically back on the table. “I can’t overlook what is an ethical duty, a duty to history … to lay claim to the wartime debt,” Tsipras said, while addressing parliament on Sunday.
Germany’s deputy chancellor, Sigmar Gabriel, has rejected Tsipras’sdemands outright: “The probability is zero.” Calls for wartime repayments are often seen as being a sleight of hand on behalf of those “bankrupt” Greeks, trying to cover their debts by tricking poor German taxpayers out of their hard-earned euros. But it’s worth having a closer look at what kind of debt we are actually talking about.
Nazi Germany’s 3.5-year occupation of Greecewas bloody and destructive. The Paris reparations conference in 1945 accepted calculations that estimated damage to Greece to amount to 7bn pre-warUS dollars. It should be made clear that this wasn’t automatically the suggested reparation payment, as often has been maintained by Greek politicians and journalists: the purpose of the conference was not to come up with absolute sums but to work out percentages of a then still unspecified reparations pool.
But the criteria for how this pool should be divided up, drawn up by the US, worked predominantly in favour of the great powers rather than the “smaller allies”. Contributions to the total allied war effort (war expenditures, army-service and war production) were compensated more generously than suffering, death, destruction and resistance efforts. In the following years, Greecewas compensated by the Inter-Allied Reparations Agency with goods amounting to, according to varying claims, $25-80m.
At the same time, a growing consensus was emerging among western states that West Germany needed to be built up and strengthened as a bulwark against the Soviet threat. Hence, reparation in kind by dismantling of industry plants (“demontage”) was gradually discontinued and the Marshall planwas drawn up to rebuild destroyed west European infrastructure. In 1953, a US-induced “haircut” for German external debt from the pre- and postwar era was agreed in London, while “considerations of claims arising out of the second world war” were “deferred until the final settlement of the problem”, which was not expected before the event of German unity (which, in turn, was not expected at any time soon).
Towards the end of the 50s, the German government eventually bowed to pressure and agreed to pay a lump sum for those “affected by national socialist persecution on the basis of their race … or world view”, as a “voluntary compensation”. Greece received 115 million Deutsche Marks – a sum that has since been subject to myths and legends from both sides of the Greek-German divide.
It was an open secret that Germanyactively tried to postpone the payment indefinitely, even after reunification. Further compensation for war damages were denied, supposedly on the grounds that only a reunified Germany could agree to make such payments, but it was an open secret
that Germany’s government actively tried to postpone the payment indefinitely (“until Greek calends”)– even after reunification. In May 1990 the then foreign minister, Hans-Dietrich Genscher, moved quickly to supply various German embassies affected (including the one in Athens) with secret memos outlining how calls for reparations could be fended off.
By the early 90s, German politicians’ most common argument against reparations was the lapse of time – even though Germany had been forced by the German-allied court of arbitration to pay DM47m in compensation in 1974 for first world war damages 60 years after the start of the war. Another argument used was that Greece had since received generous bilateral support from Nato and the EU, in which Germany would have been the largest contributor – further muddying issues of investment in future cooperation and wartime guilt and atonement.
As wrong as the German government’s arguments may have been, they were perhaps understandable. Once one reparation payment had been granted to one country, officials in newly unified Germany with urgent investment needs in the east asked themselves where it would end.
Yet it’s important in this case to make a distinction between reparation payments for war crimes and repayments of so-called Besatzungsanleihe: monthly loans demanded from the Greek government in 1942-44 to pay for the maintenance costs of the German army in Greece and further military activity in the Mediterranean, even delivering food from starving Greece to Rommel’s “Afrika-Korps”. In early 1945, in the final days of the Third Reich, a group of high-ranking German economists calculated this “German debt (Reichsschuld) to the Greek state” to amount to 476m Reichsmarks, which would be roughly €10bn today.
Compared with the highly emotionally charged issue of wartime reparations, this debt is relatively free of moralistic baggage. It could – and should – form the basis for talks about the foundation of a “future fund”, a foundation dedicated to a joint rehabilitation of a “shared” history and the financing of a symbolic infrastructure project.
This would however require a major change of attitude on Germany’s behalf. Only Berlin has the power to open talks about a historic consolidation with Greece. Until then, we continue to exist with an absurd situation where democratically elected German postwar governments of all colours continue to be in denial about the existence of this debt, which was officially recognised even by the Nazi regime.
files/chronosmag/themes/theme_one/faviconXronos.png
  ΧΡΟΝΟΣ 22 (02.2015)